Van gymnastiekclub naar commerciële onderneming

De traditionele gymnastiekvereniging - Monster herbergde er ooit drie - bestaat niet meer. Door Oefening Sterk gaat met aerobics en showdansen op de commerciële toer om het hoofd te bieden aan stijgende huurprijzen en dalende subsidies. En in een poging het wedstrijdturnen op niveau te redden. Want een trainer is niet meer zo gek dat hij zich voor een appel en een ei full-time laat omkopen. Dit is het tweede artikel in de serie 'Armoede in de sport'. Het eerste aflevering verscheen op 11 januari.

DOS Monster is een van de weinige verenigingen in de regio Den Haag die zegt wel te willen, maar niet te kunnen. De club heeft op basis van een onkostenvergoeding 700 gulden per maand te besteden. Gevraagd: iemand die de topselectie zes dagen in de week begeleidt. Dat komt neer op 25 trainingsuren, nog afgezien van de tijd die moet worden vrijgemaakt voor de begeleiding buiten de zaal.

Eigenlijk vindt DOS-voorzitter Jan Eliens deze 'aanbieding' te gek om over te praten. Maar het is de hedendaagse realiteit, zoals blijkt uit het praktijkvoorbeeld dat hij aandraagt. Een bevlogen vriend ging in Almere ooit aan de slag als professioneel turntrainer “voor het belachelijke bedrag van 1200, 1300 gulden netto in de maand. Toen de club minder inkomsten had, was dat het eerste waarin werd gesneden. Toen hield het natuurlijk op. Hij moest ook leven.”

DOS was ooit een van de drie gymnastiekverenigingen in Monster, nu is ze monopolist. Vier jaar geleden stonden 500 namen op de ledenlijst, nu 400. De gemeentelijke subsidie bedroeg twee jaar geleden nog 17 000 gulden, ze is gezakt naar 12 000 en gevreesd wordt dat er met de nieuwe subsidieverordening niets overblijft. In twee jaar ging wèl de huur van de gymnastiekzaaltjes met 25 procent omhoog. Volgens Eliens om de veel duurdere gemeentelijke sporthal concurrerend te maken.

Toch leek DOS de zaken van recreatiegymnastiek tot en met wedstrijdsport begin 1996 nog prima voor elkaar te hebben. Met een staf van zes trainers, van wie er een de ambitie had om er op het hoogste nationale niveau - de A-lijn - iets van te maken. Het aantal trainingen werd uitgebreid en er was een choreografe aangetrokken, toen de trainer in april abrupt besloot te stoppen.

Professioneel

“We hebben veel moeite gedaan om een plaatsvervanger te vinden”, aldus Eliens. “Maar de eerste vraag is: 'wat verdien ik als ik zes dagen in de week in de zaal moet staan'. Die vraag is terecht als je professioneel moet werken. Maar wij kunnen ons, zoals bijna alle clubs, geen arbeidsovereenkomst permitteren. Het is liefdewerk oud papier. De vertrokken trainer deed het als hobby, maar die animo bestaat bijna niet meer. Voetbal- of tennistrainer is een volwaardig beroep. Gymnastiektrainer niet, ofschoon de eisen misschien wel hoger zijn.”

Inmiddels is het aantal trainingen sterk verminderd en zijn de meest talentvolle meisjes ondergebracht bij de Stichting topturnen Rotterdam. Waarmee DOS in dezelfde valkuil is getuimeld waarin het de afgelopen jaren vele verenigingen uit de regio zag verdwijnen. Eliens constateert dat steeds meer clubs noodgedwongen het dure wedstrijdturnen onder druk van verminderde inkomsten saneren. Met de huidige recessie van kwaliteit op Nederlandse kampioenschappen als gevolg.

DOS wil echter niet werkeloos de totale opheffing van de wedstrijdsport afwachten. Die relatief kostbare afdeling wordt immers als het visitekaartje beschouwd. Een inmiddels gestart offensief moet binnen twee jaar resulteren in honderd nieuwe leden die moeten worden ondergebracht in een eigen accommodatie. De lastenverzwaringen van de afgelopen jaren zijn opgevangen met een contributie-verhoging van vijf procent. Met verschillende activiteiten wordt aan ledenwerving gedaan om de te verwachten toekomstige gaten te dichten.

Een onlangs opgerichte afdeling showdansen voor scholieren blijkt een schot in de roos: in drie weken 28 aanmeldingen. Succesvol zijn ook de uren waarin kinderen met motorische achterstand in kleine groepjes wordt geleerd hoe ze plezier kunnen hebben in bewegen, een initiatief van de KNGB. Verder worden lessen aerobics aangeboden tegen concurrerende prijzen en wordt - in tegenstelling tot vroeger - geld gevraagd als verzoeken om showdans- of turndemonstraties binnenkomen. Ook een zomeractie - het werelduurrecord radslagen maken - levert de nodige revenuen op. Daar staan kaderproblemen tegenover. In vier maanden tijd stonden drie verschillende leiders voor de aerobics-groep. En moest het lesrooster steeds worden gewijzigd. Eliens: “Het zijn meest studentes lichamelijke oefening, die weg zijn als ze elders iets meer kunnen verdienen of twee uur achtereen aan de slag kunnen.”

“Tien jaar geleden was het alleen gymnastiek. Nu wordt een club steeds meer een commerciële onderneming. Het besturen van een vereniging verandert, de verantwoordelijkheid neemt toe. We hebben steeds meer met de overheid te maken, je hebt iemand nodig die naar sponsors zoekt en een p.r.-man die de publiciteit zoekt.”

Accommodatie

Dat is zeker het geval nu DOS haar zinnen heeft gezet op een eigen turnaccommodatie, maar het gevoel heeft, in de gemeente eerder een tegenstander dan een medewerker te hebben. DOS is jaarlijks 50 000 gulden kwijt aan huur van sporthal de Wielepet en sportzaaltjes. Dat bedrag zal met een eigen hal niet kleiner zijn, maar daar staan inkomsten tegenover uit een kantine en de verhuur aan clubs uit de regio, die in een enquête belangstelling hebben getoond. Bovendien maakt een permanente accommodatie - met valkuil, verende baan en goede aanloop - een einde aan het voor veelal jonge kinderen belastende opbouwen en afbreken van installaties. Eliens: “Wil je vooruit, dan heb je een moderne accommodatie nodig. Vijf jaar geleden vond je die alleen op Papendal en bij de Cios'en. Hazekamp in Nijmegen was de eerste club die er een had, in een fabrieksloods. Nu starten overal clubs, de KNGB heeft een commissie die deze initiatieven begeleidt en geeft subsidie.”

Vooralsnog ligt Monster volgens Eliens dwars. De gemeente deed een zaal in de verkoop. Tafeltennisclub Smash, die de accommodatie in gebruik heeft, wilde het gevraagde bedrag niet overleggen, DOS wel. Maar daar wilde de gemeente niet aan, uit morele verplichting ten opzichte van Smash. Nu heeft iemand op het industrieterrein een stuk grond beschikbaar gesteld en zijn anderen bereid in de bouw van een hal te investeren. “Het enige dat moet gebeuren, is dat de gemeente het bestemmingsplan wijzigt van industrie naar sport en recreatie. We vrezen dat de Wielepet het struikelblok zal zijn. De hal kent een exploitatietekort van 90 000 gulden dat moet worden teruggebracht. Als ze DOS als gebruiker kwijt raken, wordt het tekort nog groter. Ook al willen we een garantie geven dat we acht uur per week blijven huren. Want we hebben zoveel activiteiten dat we wel met dubbele accommodaties moeten blijven werken.”