'Maasvlakte-wet' onwenselijk

In bestuurlijk Nederland valt vaker dan vroeger de roep te horen om minder tijdrovende procedures bij grote infrastructurele werken. Al die inspraak en juridische garanties in het belang van de bewoners kosten te veel tijd. In Rotterdam speelt deze kwestie bij de plannen voor de Tweede Maasvlakte. De mening van twee jonge socialisten. De auteurs zijn resp. student bestuurskunde en student economie aan de Erasmusuniversiteit Rotterdam; zij verkondigen met dit artikel de mening van de Jonge Socialisten Rijnmond.

Naast een efficiënte en doelmatige besluitvorming is het zaak om ook legitimiteit en draagvlak in het oog te houden. Dat is belangrijk voor de kwaliteit van de oplossingen. Een snel besluit is geen goed besluit als er geen maatschappelijk of bestuurlijk draagvlak voor is.

Het instellen van een speciale wet zou de complexiteit van de besluitvorming negeren. De aanleg van de Tweede Maasvlakte is een grootschalig project, dat ingrijpende gevolgen heeft op het gebied van ruimtelijke ordening, milieu, infrastructuur en economie. Het is naïef te denken dat zo'n besluit snel genomen kan worden.

Op nationaal niveau zijn er maar liefst vier ministeries bij betrokken. Naast Vrom en Verkeer en waterstaat zijn dat de ministeries van economische zaken en landbouw. Ook financieel gezien is de gemeente afhankelijk van het Rijk, want de benodigde 8 miljard gulden is niet door Rotterdam alleen op te hoesten. Omdat de Tweede Maasvlakte ook op grondgebied van andere gemeenten dan alleen Rotterdam is gepland, heeft Rotterdam de medewerking nodig van deze gemeenten. En op het punt van de ruimtelijke ordening is de provincie belangrijk.

Kortom: Rotterdam is sterk afhankelijk van deze partijen voor het welslagen van het project. Een speciale wet die de besluitvorming moet versnellen, kan daarom zelfs averechtse effecten hebben. Arrogantie en solo-optreden zijn dan verwijten die aan het adres van Rotterdam gemaakt kunnen worden.

Inbreuk

Daarnaast zou een speciale wet inbreuk maken op het experiment van een brede maatschappelijke discussie, dat nu bezig is. Dit experiment is mede gestart vanwege de slechte ervaring met de besluitvorming rond de Betuwelijn en de hoge-snelheidslijn. Het kabinet wil eerst een nut/noodzaakdiscussie over de vraag of er een ruimteprobleem is voor de haven. Pas in april komt het kabinet, na met verschillende partijen uitvoerig gesproken te hebben, met een standpunt. Dan wordt er gekeken welke mogelijke oplossingen er zijn. De tweede Maasvlakte is daar slechts één van.

Het zou frustrerend zijn als het kabinet deze nieuwe aanpak verlaat en met een speciale wet komt om de Tweede Maasvlakte versneld aan te leggen.

Tenslotte is het onjuist de Tweede Maasvlakte te vergelijken met de dijkverzwaring, zoals de wethouder deed. Het verschil is dat het draagvlak voor dijkverzwaring veel groter was en het hoge water een acuut gevaar met zich meebracht. De noodzaak om snel te handelen stond buiten kijf en maakte een noodwet mogelijk. Trouwens ook voor de besluitvorming rond de uitbreiding van Schiphol, de Betuwelijn en de hogesnelheidslijn is geen gebruik gemaakt van een speciale wet. Toch werd voor deze projecten relatief snel een besluit genomen.

Hoe zou het toch sneller kunnen? Een belangrijke factor van vertraging is de politiek. Vaak wil men niet beslissen en stelt het kabinet of de Tweede Kamer een besluit uit. Bij de besluitvorming rond Zestienhoven, de Markerwaard, de kustlocatie en Beek waren het vooral de politici die voor vertraging zorgden. Als de Kamer wil kan het best sneller, zoals bij de HSL en de uitbreiding van Schiphol bleek.

Een andere belangrijke bron van tijdwinst kan het verbeteren van het projectmanagement zijn gedurende het proces. Zo kan bijvoorbeeld in veel gevallen de tijdsduur bekort worden door in de studies tijdig alle aspecten mee te nemen. Soms is ook het financiële plaatje nog niet rond bij het einde van de planning.

Afrondend komen we tot de conclusie dat het goed is na te denken over een procedure waardoor de besluitvorming zowel snel als zorgvuldig gebeurt. Draagvlak en steun van de omgeving voor zo'n ingrijpend project zijn net zo belangrijk als efficiëntie en doelmatigheid. Bovendien ligt vertraging vaak bij de politiek of slecht management van het proces. Daarom vinden wij een speciale wet zowel onwenselijk als onnodig.