Ik ben bang dat ze ons pensioenfonds leeghalen

Op 1 juli wordt China weer de baas over de Britse kolonie Hongkong - kleiner dan de provincie Utrecht, 6,3 miljoen inwoners. In deze serie beantwoorden Hongkongers vragen over hun leven, voor en na de overdracht. Schoonmaakster Fan Mei Kwan (49) vreest dat de arbeidersklasse weinig goeds te wachten staat.

Mijn vader kwam hier begin jaren '50, vanuit Guangdong. De rest van de familie volgde later. In China waren we erg arm. Mijn moeder was gestorven na de bevalling, en mijn pleegmoeder ook. Via mond-tot-mond-contact tussen vissers wisten we waar mijn vader zat en dat het hier goed was. In die tijd kreeg iedereen die Hongkong bereikte, automatisch recht op verblijf. Mijn tweede pleegmoeder besloot in 1961 dat we ook zouden gaan. Ik had er niet zo'n mening over, ik volgde haar gewoon, ik was pas 15.

Wat is uw beroep?

Ik ben begonnen als naaister. We maakten overhemden, tien uur per dag, voor weinig geld. Ik sliep in een kamertje met aan weerszijden stapelbedden, drie of vier meisjes boven elkaar. Maar we waren snel tevreden. Ik had China vel over been verlaten. De chaos en de armoe waren nog erger geworden, hoorden we. Tot 1987 ben ik in de textiel blijven werken. Daarna werd ik ontslagen: het werk werd steeds meer gedaan in China, omdat de lonen daar lager zijn. Daarna ben ik hulp in de huishouding geweest, en nu maak ik kantoren schoon.

Hoeveel werkt u?

Een of twee uren 's ochtends, en een of twee uur 's avonds.

Hoeveel verdient u?

Dat varieert: per maand ongeveer 1100 à 1600 gulden. Mijn man, die vroeger kledingmaker was en nu bankbewaker, verdient 1600 gulden per maand.

Hoe woont u, en wat betaalt u daarvoor?

Ik woon in een public housing (sociale woningbouw): 40 vierkante meter, voor 700 gulden per maand. We wonen er met zijn zevenen: mijn vier kinderen, en mijn schoonvader. Nu ja, eerlijk gezegd woont die alleen officieel bij ons, eigenlijk woont hij ergens anders. Zo kwamen we in aanmerking voor de grootste woning.

Wat is fijn aan wonen in Hongkong?

Ik kan alleen maar vergelijken met China, ergens anders ben ik nooit geweest. In China weet je nooit wie meeluistert als je praat. Wetten zijn er niet belangrijk, alles hangt af van personen. Daarom is de corruptie er zo groot.

Wat is er niet leuk aan?

Het is hier te kapitalistisch. De huren blijven stijgen, doordat ze niets doen tegen speculatie met grond en huizen. Als je hier geld hebt, komt er vanzelf meer. Maar als je arm bent, blijf je arm. Ik vind mezelf wel arm ja. Ik lijd geen honger en ik kan kleren en zo betalen. Maar verder blijft er weinig over. Mijn kinderen kunnen niet zelfstandig wonen, want in de sociale sector is haast niets te krijgen. Je zit zo aan een huur van drieduizend gulden in de maand.

Was Hongkong vroeger beter?

O nee, vroeger was de politie corrupt. Ze kregen gratis eten, gratis drinken, ze hoefden hun pet maar op te houden of er kwam geld in. Ze deden hun werk niet, en daardoor was Hongkong veel onveiliger dan nu.

Wat is typisch voor Hongkongers?

Altijd haast, werken tot je dood neervalt.

Bent u een Hongkonger?

Ja, 100 procent. Ik heb ook altijd haast: ik moet werken, en het huishouden doen.

Hebt u een dierbare plek in Hongkong?

Ik hou heel erg van het strand en de zee. Vanwege het uitzicht, de ruimte. Vroeger gingen we wel eens naar Stanley Bay. Daar is het echt prachtig, maar duur!

Bent u religieus?

Nee. Maar we hebben wel een huisaltaar, van mijn moeder geërfd. Daar branden we ' ochtends en 's avonds wierook. En soms ga ik naar de Wong Tai Sin (Hongkongs belangrijkste traditionele tempel) om de toekomst te laten voorspellen, en zegening van de goden te vragen. Welke goden? U hebt niet genoeg papier om die allemaal op te schrijven. Een beetje geloof ik er wel in. Als de waarzeggers in de Wong Tai Sin geluk beloven komt het bij mij nooit uit, maar in slechte voorspellingen zijn ze erg goed. Ze hebben me een keer voorspeld dat ik zou worden ontslagen. De volgende dag zei mijn baas dat hij me niet meer nodig had.

Put u inspiratie uit helden, heiligen of anderen?

Toen ik jong was, wilde ik heel graag lijken op de grote filmsterren. Ik ging vaak naar de film - meestal Taiwanese, muzikale drama's. Ik was vooral weg van één actrice, Lok Tai-she. Ze heeft in de jaren '70 zelfmoord gepleegd, na een ongelukkige liefde.

Wat eet u het liefste?

Vis met gember, een bosuitje en sojasaus, gestoomd in de wok.

Hobby's, sport?

Ik begin de dag altijd met een wandelingetje. En ik hou van koken.

Kent u Britten?

Nee.

Hebt u een liefde voor, of afkeer van Britten?

Bedoelt u nou Britten of blanken? Ik kan nooit het verschil zien. Jullie lijken allemaal zo op elkaar.

Heeft de buitenwereld een goed beeld van wat in Hongkong staat te gebeuren?

Nee. Jullie begrijpen niet wat hier gebeurt en het kan jullie niet schelen ook. Ik lig toch ook niet wakker van wat er aan de andere kant van de wereld gebeurt?

Verheugt u zich erop dat Hongkong Chinees wordt?

De rijken zullen er wel van profiteren, die zijn nu al dikke vrienden. Maar voor ons soort mensen was het beter als Hongkong pas over nog eens honderd jaar Chinees wordt.

Gaat het uw persoonlijke leven veranderen?

Ik ben er niet gerust op. Ik organiseer nu sponsor-activiteiten voor een liefdadig pensioenfonds: bijvoorbeeld wandelingen, waarbij de deelnemers zich per kilometer laten betalen door rijke mensen of bedrijven. Dat fonds is nodig, want we kennen nauwelijks ouderdomsvoorzieningen. Een aantal jaren geleden, toen er overstromingen waren geweest in China, hebben we geld ingezameld voor de slachtoffers daar. Er was wel 50 miljoen gulden bij elkaar gebracht. Achteraf bleek dat 1 procent of zo was aangekomen bij de slachtoffers, de rest hadden ambtenaren achterovergedrukt. Ik ben bang dat ze straks ook ons pensioenfonds leeghalen. En dat het fout met me afloopt als ik er wat van zeg.

Hebt u een buitenlands paspoort?

Hoe zou ik daar aan moeten komen?