'Novib-methode' tolereert kinderarbeid

Van onze redactie economie AMSTERDAM - Onder druk van zijn partners in arme landen heeft Novib een draai gemaakt. Boycot van landen die kinderarbeid en ander sociaal onrecht tolereren, staat niet langer op de agenda.

Novib staat, voorlopig als enige ontwikkelingsorganisatie, positief tegenover het Nederlandse kabinet, dat voorlopig niet streeft naar sociale clausules in verdragen over vrijhandel. Jan Klugkist, beleidsmedewerker van Novib, geeft eerlijk toe dat zijn organisatie in eerste instantie andere gedachten had.

Net als de Ser-adviescommissie en de FNV was Novib gecharmeerd van het idee om landen die basale werknemersrechten schenden, via handelsbeperkingen tot beter gedrag te dwingen. Een sociale clausule in het wereldvrijhandelsverdrag - dat verbiedt kinderarbeid, dwangarbeid en andere mensonterende arbeidsomstandigheden - zou zulke sancties mogelijk maken.

Arme landen zijn bang dat via de sociale normen nieuwe invoer-barrières ontstaan. Dat belemmert hen in het streven om via groei aan de armoede te ontsnappen. “Onze partnerorganisaties in Azië wijzen op het protectiegevaar. We zien nu ook duidelijker dat er een misbruik-mogelijkheid aan vast zit”, aldus Klugkist. “Als je de landen ziet die zo'n sociale clausule pushen - zoals Frankrijk -, is enige achterdocht over hun motieven op zijn plaats.” Gezien de gebezigde 'Novib-methode' kon de organisatie niet om de mening van haar lokale partners heen.

De FNV is teleurgesteld over de opstelling van het kabinet. Dat de Novib zich door haar Aziatische partners laat bepalen, vindt W. Wagenmans van de FNV niet terecht: “Andere landen, als Zuid-Afrika en Brazilië, willen wel over een sociale clausule praten.”

- Vervolg op pagina 6

Morrend Novib heeft nu wel omweg nodig VERVOLG VAN PAGINA 1

Bilance (de nieuwe naam van het rooms-katholieke Vastenactie/Cebemo) vindt het kabinetsstandpunt te mager, en ook Hivos (humanistische ontwikkelingsorganisatie) is van mening dat de sociale clausule zeker op de agenda moet. Icco (protestants) breekt er zich nog het hoofd over.

“Het is in feite hetzelfde dilemma als bij de herijking van het buitenland beleid. Via het opheffen van handelsbelemmeringen probeer je armoede op te lossen. Maar dan zit je nog wel met de vraag of de mensenrechten wel voldoende zijn gewaarborgd”, aldus de woordvoerder van Icco. Binnen zijn organisatie is die discussie nog niet afgerond.

Bilance is er wèl uit. “Er moet een minimale sociale paragraaf overeind blijven. Ieder mens heeft recht op een menswaardig bestaan”, aldus de woordvoerster. En kinderen al helemaal. Bilance is voor een verbod op kinderarbeid. “En als dan gezegd wordt dat die kinderen vervolgens hongerend rondlopen, kunnen wij erop worden aangesproken om te zorgen voor hulp en onderwijs.”

Hivos heeft wel begrip voor de weerstand in arme landen tegen sociale normen. Daarom moet het stap voor stap worden aangepakt. Maar de organisatie vindt het essentieel dat de sociale clausule op de agenda blijft, en is het wat dat betreft dus apert oneens met het Nederlandse kabinet.

Novib sluit zich dan morrend aan bij de tolerantie van haar Aziatische partners, de organisatie heeft wel een 'omweg' bedacht om toch te werken aan verbetering van sociale rechten in arme landen.

Klugkist: “Wij zijn voor positieve handelsmaatregelen. Zoals in India. Daar hebben we nu het Rugmark, een keurmerk. Maar bij import in Europa moet, net als op andere kleden, wel 18 procent importheffing betaald worden. Wij zeggen: 'Haal die er nou af'. Omdat de Rugmark-producenten geen kinderen inhuren, zijn de tapijten toch al duurder. Dat kun je zo compenseren.”

Ook via consumentenacties in rijke landen poogt Novib rechten van werknemers in arme landen te verbeteren. Zoals recent toen Nike en Levi door klanten werden gedwongen in arme landen strengere sociale normen te gaan hanteren.