HET ANGELUS

Ontroerd was de Duitse vakantieganger. Verbaasd en geboeid, nadat hij de klokken hoorde luiden. Hij was helemaal in zijn element toen hij tijdens zijn vakantie elke middag om twaalf uur radiomaker Pat Kenny de luisteraars hoorde toespreken dat zij aan hun gebed konden beginnen. De toerist klom meteen in de pen om de lezers van Ierlands grootste dagblad te vertellen dat hij de Duitse omroepen zou pogen te bewegen ook zo'n mooie traditie in het leven te roepen.

De reiziger was onder de indruk van het angelus. Ierlands bron van verhitte discussies, jarenlange vetes en extreme twisten. Drie keer per dag zendt de nationale omroep - sinds 1950 - het angelus uit. Op de radio roepen zowel om twaalf uur 's middags als zes uur 'savonds op voor een gebed. Op televisie verschijnt precies om zes uur een afbeelding van een icoon - meestal moeder met kind - en klinken dezelfde beierende dreunen als op de radio.

Steeds meer Ieren vinden dat het maar eens afgelopen moet zijn met deze 'achterlijke katholieke gewoonte'. Volgens hen staan de beierende klokken een pluriforme samenleving in de weg: 'Veel te katholiek'. En gaan daarmee geheel aan het feit voorbij dat hun land nogal uniform is. Bijna 92 procent van de bevolking hangt namelijk het katholieke geloof aan. En met 3 procent protestanten, een half procent presbyterianen en slechts 0,2 procent methodisten kun je toch moeilijk volhouden dat de republiek pluriform is.

De opponenten van het angelus laten zich door dergelijke feiten echter niet uit het veld slaan en halen meteen de dooddoener 'vredesproces' van stal. Het angelus zou een vreedzame oplossing voor Noord-Ierland in de weg staan. Protestanten - met 54 procent de meerderheid in de Britse provincie Ulster - worden onnodig gekwest door de katholieke traditie van het angelus, zeggen de tegenstanders. Vooral omdat tijdens de beierende klokken weesgegroetjes - onbekend in het protestantse gebedenboek - worden opgezegd. 'Klinkklare onzin' vinden de voorstanders dat. Natuurlijk zullen er katholieken zijn die weesgegroetjes bidden als de klokken van het angelus luiden, maar niemand wordt op radio of tv opgeroepen om juist die gebeden te prevelen. Pat Kenny, de radiomaker, roept iedereen op tot een gebed en laat volledig in het midden of dat nu een islamitisch, protestants, joods of katholiek brevier moet zijn. De populaire presentator geeft slechts aan dat er tijd is voor bezinning.

Ook het stokpaardje van de tegenstanders - het nog steeds prille vredesproces in Noord-Ierland - laten de voorstanders moeiteloos struikelen. Sowieso hoeft niemand aanstoot te nemen aan de oproep zich te bezinnen. Daarnaast is de nationale omroep die drie keer per dag het angelus uitzendt, geen Noordierse omroeporganisatie. En daarom, menen de voorstanders, is het nogal onzinnig om nationale gebruiken achterwege te laten, omdat er misschien wel luisteraars en kijkers in andere landen aanstoot nemen aan de Ierse gewoonte.

Overigens 'vergeten' zowel voor- als tegenstanders in het geheel diegenen een mening te vragen die zij in hun argumenten gebruiken. De ontroerde Duitse toerist bijvoorbeeld, beschrijft zichzelf als een praktiserend protestant. En de inwoners van Noord-Ierland? Carl Knight uit Belfast vindt het angelus een uitkomst. Bij de vierde of vijfde klokslag scheurt zijn hond namelijk naar zijn etensbak. “Ik kan echt nooit vergeten mijn viervoeter eten te geven. “Zo gauw ik de icoon op mijn televisiescherm zie en de klokken gaan luiden, is mijn hond niet meer te houden. Zelfs als het blik hondevoer nog is gesloten.” Knight laat zich niet bidden.