CYBER-WRITER

Niet alleen schonk de bevriende schrijver nog op een ouderwetse manier de koffie op, in zijn keuken stond ook een schrijfmachine waaruit een geïnspireerd blad stak waarop allerlei sporen van tipp-ex, doorhalingen en andere prehistorische schrijversbeslissingen zichtbaar waren.

Wordt het geen tijd je langzamerhand voor de eenentwintsigste eeuw op te geven, vroeg ik vriend schrijver, die enigszins schaapachtig antwoordde dat elektronische apparatuur het in zijn buurt altijd begaf. Er stond wel ergens een computer in huis, maar die behoorde aan zijn vrouw toe. Ik kreeg niet de indruk dat hij zich er ooit op waagde, hij sprak erover als over een geheime minnaar van zijn echtgenote, van wiens bestaan hij weliswaar op de hoogte was, maar die hij besloten had zo goed en zo kwaad als het ging te negeren.

Mijn stukjes ontstaan al sinds jaar en dag op de computer en alleen in geval van nood, als ik in een oerwoud ben gestrand of op zee dobber, komt er nog weleens een pen aan te pas. Vanaf mijn scherm verlaten ze hun geboortegrond en komen een tel later aan op de plaats van hun bestemming. Hoe het ze daar verder vergaat, weet ik niet precies, maar kennelijk komt alles goed.

Toch maakte de bevriende schrijver niet de indruk me om mijn technologische voorsprong te benijden en dus voelde ik dat het weer eens tijd werd voor een ritueel bezwaar tegen het computergemak. Zo gaf ik onlangs mijn studenten in Groningen de gelegenheid om mij hun werkstukken toe te e-mailen of naar mijn computer te faxen. Het werd een enorme puinhoop. Of mijn e-mailnummer bleek onvindbaar of er verschenen alleen maar vreemde driehoekjes en rondjes op mijn scherm. De faxen kwamen wel aan (als ik tenminste thuis was om het faxapparaat aan te zetten) maar om ze te kunnen corrigeren moest ik ze eerst zelf printen.

Een ander nadeel van de cyberwereld voor schrijvers is dat ze hun teksten eindeloos kunnen herzien zonder dat er sporen van bewerking optreden. Juist daardoor duurt het schrijven vaak veel langer dan op een schrijfmachine: je blijft maar aan het 'verbeteren'. Ooit zullen de kwalitatieve gevolgen van dit alles voor de tekstproductie aan het licht komen en zullen de schrijfmachinewerkers van de computerschrijvers worden onderscheiden. Voor mij is het te laat, mijn schrijfmachine werd onlangs door mijn kinderen op Koninginnedag verkocht voor een tientje.