Jorritsma overtreedt wet voor Schiphol

Hoe verzet ik de wet zonder dat het al te erg opvalt dat ik de wet verzet? Deze niet eenvoudige opgave heeft minister Jorritsma van Verkeer en Waterstaat zich gesteld teneinde de luchtvaartmaatschappijen en Schiphol bij een nog verdere groei van het luchtverkeer ter wille te zijn. Met ingang van 1997 is de omvang van vliegverkeer van en naar Schiphol aan wettelijke banden gelegd; dat had volgens de Luchtvaartwet al in 1979 moeten gebeuren.

De luchtvaartlobby bleek echter buitengewoon effectief zodat het vliegverkeer gedurende achttien jaar vrijwel ongebreideld heeft kunnen groeien. Daarbij golden geen beperkingen ter bescherming van mens en milieu. In het afgelopen jaar golden die beperkingen wel. In 1997 gebeurde dan ook precies wat de omwonenden en de milieubeweging al jaren geleden hadden voorspeld: de wettelijke grenzen werden slechts gehanteerd als etalagemateriaal.

Al vóór de zomer van 1997 werden ze geschonden en in het najaar van 1997 besloot de minister deze schending te gedogen. De rechter vond dat goed voor 1997, mede omdat de minister uitdrukkelijk beloofde dat de grenzen in 1998 volledig gehandhaafd zouden worden. Die toezegging deed de minister overigens niet alleen ten overstaan van de rechter maar ook aan het parlement. En nog vorige week, op 29 januari, bevestigde de minister zwart op wit in haar beslissing op door milieu-organisaties tegen haar gedoogbesluit gerichte bezwaren dat zij in 1998 een herhaling van 1997 zou voorkomen.

Nu is 1998 nog maar net begonnen of het wordt al duidelijk dat de wettelijke grenzen opnieuw te krap zullen zijn om de wensen van Schiphol en de luchtvaartmaatschappijen te vervullen. Toch doet de minister dat graag. Daarvoor heeft zij twee mogelijkheden: net als in 1997 de schending van de regels gedogen òf de grenzen zelf verruimen.

Het eerste kan niet meer gezien de eerdere toezeggingen van de minister aan parlement, rechter en milieu-organisaties. Dan maar de grenzen verruimen? Voor het veranderen van deze grenzen gelden wettelijke regels om belangen van omwonenden en van milieu te beschermen.

Als wordt bedacht dat de ministers voor het maken van de nu geldende Aanwijzing zo'n vijf jaar nodig hadden, waarbij een groot deel van het tijdsverloop door ministeriële/ambtelijke traagheid werd veroorzaakt, is het niet goed voorstelbaar hoe een wijziging, die een verdere vergroting van de omvang van het vliegverkeer mogelijk moet maken, zó snel kan worden gerealiseerd dat dat nog in 1998 effect zou kunnen hebben.

Ook moet voorafgaand aan het invoeren van een wijziging een milieu-effect-rapport (MER) worden gemaakt.

Onlangs deed de Commissie-In 't Veld de minister aanbevelingen hoe de groei van het luchtverkeer binnen de geldende milieugrenzen te realiseren.

Het rapport van de Commissie bevat voor elk wat wils: gedogen mag per se niet, verdere belasting van het milieu is uitgesloten, groeien moet mogelijk zijn, het systeem moet en kan veranderd en wel binnen zes maanden. De minister werd aangemoedigd om deze tovenarij te volgen en wel zo dat de rechter er pas aan te pas kan komen als 1998 al praktisch verstreken is.

Dat de door In 't Veld gesuggereerde 'oplossing' niet door de juridische beugel kan, staat vast. Hij constateert dat de krachtens de wet geldende wijze van berekenen van geluidsoverlast niet deugt. Daarvoor valt wel wat te zeggen, maar dit systeem kan niet zonder wetswijziging worden veranderd.

Tegelijkertijd zegt In 't Veld dat er in dit geval wel ontheffing van de MER-verplichting kan worden gegeven: onbegrijpelijk voor wie ook zegt dat de wijze van geluidmeten geen goed beeld geeft van de milieu-/geluidsoverlast, waarbij nader onderzoek dus juist geboden zou is.

Verder stelt In 't Veld voor het Handhavingsvoorschrift te wijzigen om op een aantal punten de overschrijdingen niet meer te hoeven te meten. Dit is niets anders dan 'gedogen' want door niet meten verander je de wettelijke grenzen niet, alleen handhaaf je ze ook niet meer. En gedogen mocht nu juist niet!

Schiphol is alvast op het verruimen van de grenzen vooruitgelopen en diende voor 1998 een Aanvullend Gebruiksplan in dat voorziet in 400 000 vliegbewegingen in plaats van de nu toegestane 360 000. De minister mag volgens de Luchtvaartwet echter alleen maar een plan vaststellen dat in overeenstemming is met de geldende geluidsgrenzen. Het Schiphol-plan voldoet niet aan die voorwaarde zodat het plan niet kán worden goedgekeurd.

Nu gedogen ook niet mag en het wijzigen van de grenzen zeker niet voor het einde van 1998 gerealiseerd kan zijn, moet de minister misschien gewoon maar de verkiezingen ingaan met de boodschap dat zij het respecteren van de wet en de daaruit voortvloeiende (rechts)bescherming voor mens en milieu het zwaarst heeft laten wegen.

Toch niet iets om te verbergen als je de verkiezingen wilt winnen?