Wereldkampioen Ritsma niet aan einde van grenzen

INZELL - Als een wielrenner gooide Rintje Ritsma bij het overschrijden van de finishlijn op de tien kilometer de armen omhoog. Het shirtje rechttrekken om de sponsornaam goed tot uiting te laten komen, dat lukte in het naamloze schaatspak niet. Licht provocerend pakte hij daarom maar een sjaaltje van zijn sponsor om er een paar ererondjes mee te rijden.

Ritsma vierde zijn tweede wereldtitel op zíjn manier. Blij maar niet bijster uitgelaten, want dat druist in tegen zijn natuur. Aan de andere kant wel weer met een vette knipoog naar de commercie. Schaatsen is tegenwoordig big business. Voor de eerste keer heeft de ISU de overwinningskrans in dollars verpakt. 25 000 Voor Ritsma, 15 000 voor Ids Postma, die een sterkere nummer twee was dan vooraf werd verondersteld. En altijd nog tienduizend voor de 'bronzen' Shirahata, als aanvoerder van een grauwe, kleurloze subtop nog het bleekneusje met de fleurigste blos op de wangen. Hij personifieerde dat het zonder Nederlanders wederom een treurig kampioenschap was geworden. Op het EK in Heerenveen blameerde de poging tot concurrentie zich, op het WK in Inzell was het eigenlijk nauwelijks anders. Geen spanning, en zeker niet de sensaties die vooraf in de lucht hingen.

Welgeteld 1,66 seconden moest Ritsma op de tien kilometer goed maken op Postma. Hij besloot snel te openen om zijn mededinger meteen op enige afstand te rijden en niet de illusie te geven dat hij zou kunnen aanhaken. Na 3600 meter had hij de nadelige marge al goedgemaakt. Nadien speelde de Lemster alleen maar met zijn provinciegenoot. De boerenzoon was, aan het eind, gedurende twee rondjes een fractie sneller dan de drievoudig Europees en tweevoudig wereldkampioen. Zaterdag, na het pakkende duel op de 1500 meter, was hij nog van plan voluit de aanval te kiezen. “Hij gaat echt voor de eerste plaats”, voorspelde Henk Gemser toen. “Met het risico dat hij naar de vierde plaats kukelt, maar dat moet dan maar.” Toen gisteren de weersomstandigheden danig verslechterden - gestage sneeuwval bij een temperatuur van rond of net onder het vriespunt - stelde de bondscoach het plan bij. Pas in de laatste kilometer mocht zijn pupil versnellen.

Gemser wilde de kroonprins onder de allrounders niet tegen “een muur van verzuring” laten oprijden. In de taktiekbespreking speelde vooral het gebrek aan kennis over de mogelijkheden van Postma op de langste afstand mee. Het was zijn derde in twee jaar tijd, nadat hij in wezen een heel seizoen door de ziekte van Pfeiffer uit de roulatie was geweest. Dat maakte hem op het EK nog tot een soort angsthaas, die vooral voor zekerheid koos. Na dat toernooi groeide bij de Deersumer het besef dat hij de wereldkampioen van de (nabije) toekomst is. Wat dat aangaat was de autorit van Collalbo, waar de kernploeg na de wereldbekerwedstrijden in Baselga nog een kort trainingskamp had opgeslagen, naar Inzell een historische. Postma gaf zijn coach te kennen zijn vijf kilometer met wat meer agressie en avontuur te willen doorspekken. Dat hij met een heel eigen visie kwam, was een doorbraak. Gemser had Postma leren kennen als een makkelijk coachbare schaatser die weliswaar een paar tellen over een opdracht moest nadenken, maar hem daarna strikt uitvoerde.

Overtuiging

Anders dan op het EK, waar Postma op en buiten de baan geen minuut de indruk wekte in zijn kansen te geloven, straalde hij in Inzell een en al overtuiging uit. Er verscheen op de dagelijkse persconferenties een potentiële killer, een toekomstig kampioen die niet 'doorschiet in een stress-situatie' om het jargon van Ritsma's coach De Vegt te hanteren. Nee, er nam een persoonlijkheid plaats achter de tafel.

Het leek in dat zaaltje in de sporthal bij de ijsbaan toch al regelmatig op een ontspannen koffieuurtje, waar de heren schaatsers zich het gebak goed lieten smaken. Behalve Ids Postma 'herontdekte' ook Rintje Ritsma zichzelf in de afgelopen drie dagen. Na in Heerenveen zijn derde titel op rij te hebben veroverd, was er al een zware last van hem afgevallen. Twee jaar na en dus twee jaar voor de Olympische Spelen kan een kampioen zich wel een sabbatical year veroorloven, maar van Ritsma werd niets meer en niets minder dan het halen van het 'grand slam' - de twee internationale meerkamptitels - verwacht. “Na Heerenveen was er al een stukje druk weggevallen. Zozeer dat ik aanvankelijk niet eens het idee had in Inzell een wereldkampioenschap te moeten rijden. Ik zat er al een tijdje. Het leek op een trainingskamp, met een wedstrijdje tussendoor, dat je ook even meeneemt. Ik had daarentegen erg naar het EK toegeleefd. Ik wist dat Sanex (zijn hoofdsponsor - red) heel wat zou doen. Dan wil je iets terugdoen. Dat legt een druk op je. Je vraagt je toch af of je sponsor wel een jaar doorgaat als je geen kampioen wordt. Met dat soort vragen mag je je niet bezighouden, maar zo werkt het wel.”

De ontlading na de prolongatie van de wereldtitel was er een van een heel andere orde. Dat gaf hem de bevestiging dat hij de grenzen van zijn kunnen nog niet lang niet heeft bereikt en dat de concurrentie - Postma, Shirahata, Noake (hoewel geen echte allrounder), Boutiette en Hersman (die in een jaar tijd in 'stilte' een enorme vooruitgang boekte) - er nog harder aan moet trekken om van Ritsma te kunnen blijven zeggen dat hij te verslaan is.

Rintje de onklopbare kon zich door alle sponsorperikelen maar matig voorbereiden op het huidige seizoen. “Het is een opluchting na zo'n zomer zo'n winter mee te maken.” Ritsma speelde in de aanloop des te meer met vuur, omdat hij de afgelopen winter zijn krachten verkeerd had verdeeld: pieken in het voorseizoen en nog net op het tandvlees de wereldtitel binnenhalen. Dat beetje extra rust in de zomer kon achteraf geen kwaad. Hij herstelt bovendien zo snel van een forse inspanning (zoals de 1500 meter op zaterdag) dat hij zich de volgende dag alweer topfit voelt. En hij heeft 'lekkere trek' in de WK afstanden in Hamar, omdat hij zich alleen maar sterker voelt worden. Hij 'gaat' voor een of meer titels, het liefst opgesierd met een wereldrecord. “Ik ben dit seizoen zuinig geweest op mijn lichaam. Daarom wil ik ook voorzichtig zijn met het rijden van allerlei selectiewedstrijden voor Hamar.”

Lange tijd bestond onduidelijkheid over de status van de NK afstanden in Groningen, komend weekeinde. Het deelnemersveld op de mondiale titelstrijd wordt weliswaar bepaald door een combinatie van het WB-klassement en de snelste seizoentijden (die naar verwachting begin maart in Calgary worden geklokt), maar Nederland mag slechts drie schaatsers per afstand afvaardigen. Er zal derhalve menig Salomonsoordeel moeten worden geveld. De NK geldt echter niet langer als selectiecriterium.