In 'Home screen home' is bezoeker onderdeel van presentatie

ROTTERDAM - Wanneer er op het 27ste Filmfestival Rotterdam een prijs zou bestaan voor de beste 'crossover' tussen film en de andere visuele kunsten, dan was die gewonnen door Michael Shamberg. In het kader van het festival verzorgde deze Amerikaanse promotor van de videokunst een bijzondere expositie in Witte de With, het Rotterdamse centrum voor de hedendaagse kunst.

Op naar schatting zo'n dertig tv-schermen kan het publiek tientallen videofilms bekijken. Ze werden door evenzoveel kunstenaars vanaf de jaren zestig tot op heden speciaal voor ontvangst op het kleine scherm gemaakt. Maar niet die video's, hoe belangwekkend vaak ook, maken 'Home Screen home' tot een indrukwekkende ervaring.

De kracht van deze presentatie schuilt vooral in de wijze waarop Shamberg de bezoekers dwingt naar de kleine schermen te kijken. Hij brengt daarmee de huiselijke situatie waarin tv-beelden meestal geconsumeerd worden meer dan (want ook mild becommentariërend) perfect tot uitdrukking. In de hoge en grote vier bovenzalen van Witte de With staan de tv-toestellen voor zwartlederen banken en fauteuils, rond drie felgekleurde zitzakken op een donkerblauw tapijt, gegroepeerd om een buitenproportioneel groot bed, of op een werktafel waaromheen wat stoelen staan. De bezoekers kunnen de video's alleen maar bekijken wanneer ze onderuit zakken op een bank of leunstoel, hangen in een zitzak, liggen op het bed, of rechtop zitten op een kantoorstoel. Ze worden hierdoor een veelzeggend element in een museale presentatie die de huiselijke omgeving waarin tv-beelden bekeken worden net een tikje uitvergroot.

Shamberg vervolmaakte zijn inrichting door de Amerikaanse kunstenaar John Baldessari de zalen te laten stofferen. Baldessari maakte internationaal furore met montagefoto's waarin hij onder meer de invloed van de massamedia op het publiek subtiel becommentarieert. De muren van de Witte de With-zalen beplakte hij met knal-roze, neon-geel, hel-groen of kek-blauw behang met ieder een eigen motief. Die zich op de enorme lappen behang eindeloos herhalende prints bestaan uit een combinatie van twee even groot afgebeelde doodnormale voorwerpen, die uitsluitend enige vormverwantschap vertonen. Op het behang van Baldessari staat een aardappel naast een gloeilamp, een klok naast een pizza, een oor naast een krakeling en een neus naast drie stukjes popcorn.

Zijn perfect bij Shambergs licht ironische meubilering aansluitende stoffering gaf Baldessari een doeltreffende 'final touch'. Op het behang hangen her en der grote en keurig ingelijste zwartwitfoto's van schemerlampen of kamerplanten.

'Home Screen Home' behoort tot de indrukwekkendste visuele ervaringen die ik dit jaar in Rotterdam onderging. Nu het festival meer en meer een platform wordt voor ook dit soort visuele kunstwerken, lijkt de tijd rijp om een speciale prijs voor de 'crossovers' in te stellen.