Malversaties bij faillissementen kosten samenleving jaarlijks half miljard en 500 banen

AMSTERDAM - De politie en de Economische controledienst (ECD) staan machteloos tegenover een schier oneindige stroom fraudes bij faillissementen. Zeker een op de zes faillissementen is te wijten aan fraude. De schade die de samenleving daardoor lijdt, wordt geschat op een half miljard gulden en het verlies van 500 banen per jaar.

Dat blijkt uit nog niet geopenbaarde cijfers die zijn verzameld in het kader van het project 'Financieel rechercheren', ingesteld door de vergadering van procureurs-generaal en de korpschefs.

Vorig jaar werd in 16 procent van de ongeveer 6000 faillissementen fraude als diagnose voor het omvallen van het bedrijf gesteld. Een volslagen gebrek aan vertrouwen bij curatoren in de afwikkeling door justitie en het geven van prioriteit aan de belangen van de schuldeisers leiden er toe dat in veel gevallen geen aangifte wordt gedaan.

Voor 1996 stelde het openbaar ministerie zich garant voor de afwikkeling van in ieder geval 140 nieuwe dossiers. Die garantstelling heeft er toe geleid dat ook arrondissementen die in het verleden niets deden aan faillissementsfraude die zaken serieuzer oppakken. Maar van een stelselmatige en vooral omvangrijker vervolging van dit delict is nog niets terechtgekomen. In het afgelopen jaar zijn door de gespecialiseerde opsporingsdienst ECD tussen de 35 en 40 dossiers ingeleverd. De ECD heeft daarbij voldaan aan de streefcijfers. Maar van de honderd dossiers die van de politie werden verwacht - voor het merendeel eenvoudige zaken - is volgens een woordvoerder van het Bureau fraudebestrijding “weinig tot niets terecht gekomen”. Gebrek aan kennis en capaciteit zijn daarvan de oorzaak. Volgens advocaat-generaal J. J. van der Kaaden - verbonden aan de groep fraudebestrijding die onderdeel is van het project financieel rechercheren - is het hoognodig dat er meer deskundigheid bij de politie op dit fraudeterrein wordt ontwikkeld. Veel deskundigen die bij de diensten werkten, zijn recent naar het bedrijfsleven en met name accountantskantoren, overgestapt. In een interview met Trouw zegt Van der Kaaden verbaasd te zijn dat de ministers van economische zaken en financiën fraude - gelet op zijn ontwrichtende werking op de economie - niet vaker op de politieke agenda plaatsen. De winsten, in juridische termen het 'wederrechtelijk verkregen voordeel', van de beroepsfraudeurs worden door hem hoger ingeschat dan die van drugsdealers en dat tegen aanzienlijk lagere inspanningen. Hoe groot de totale schade door bank- en verzekeringsfraude, faillissementsfraude en fraude met of bij intellectuele eigendomsrechten is, wordt nog geraamd. Verwacht wordt dat de totale schade voor die vier verschillende terreinen enkele miljarden zal bedragen.

Teneinde de voor het handelsverkeer zeer verontrustende hoeveelheid faillissementsfraudes in te dammen is binnen het OM afgesproken dat elk van de 19 arrondissementen ook het komend jaar zijn portie fraudes moet afwikkelen. Voor 1997 wordt verwacht dat in totaal 351 dossiers bij het OM worden aangeleverd. Dat lijkt veel, zeker ten opzichte van de 262 die vorig jaar in behandeling waren, maar gevreesd wordt dat bij dat aantal veel oude uit voorgaande jaren daterende zaken zitten. Daarbij zegt het aantal zaken niets over de kwaliteit daarvan. Het openbaar ministerie zou liever zien dat met name grote zeer professionele beroepsfrauders werden aangepakt. Het gaat daarbij om onderzoeken die over het algemeen twee jaar voorbereiding vergen.

Afgezet tegen de bijna 1000 zaken die de curatoren zouden kunnen leveren, zijn de inspanningen van politie en openbaar ministerie bij lange na niet genoeg om aan de 'vraag van de markt' voor berechting van dit type delict te kunnen voldoen.

- ZENZ 3: Een crimineel kan het best in de fraude gaan