“Ze kunnen ons hier toch niet zomaar opsluiten & rdquo;

Vanaf maandag debatteert de Tweede Kamer over het traject van de hoge-snelheidstrein. De trein rijdt nu over bestaand spoor, maar zou volgens het kabinet een eigen tracé moeten krijgen om optimaal te voldoen aan de Europese normen. De kabinetsplannen, volgens premier Kok 'Paars op zijn best', zijn niet onomstreden. Vooral de tunnel onder een deel van het Groene Hart stuit op veel weerstand. Maar er zijn nog meer knelpunten. En op die knelpunten wonen mensen, of grazen koeien. De komende weken aandacht voor wat wijken moet als de plannen worden uitgevoerd. Vandaag: Prinsenbeek.

“En hóren worden. Als we nu in de achtertuin zitten, vind ik het nog net uit te houden, hoewel we door de westenwind bijna voortdurend worden getrakteerd op de geluiden van de A16. Volgens de huidige normen mag er op dit stukje al niet meer worden bijgebouwd vanwege de geluidsoverlast. En moet je zien wat ze allemaal van plan zijn.”

Per 1 januari wordt Prinsenbeek tegenstribbelend in de gemeentegrenzen van Breda opgenomen. En daarna begint het feest pas goed. Kees Geuze veert tijdens zijn uitleg van de overheidsplannen van verontwaardiging steeds verder op uit zijn stoel. “Op dezelfde dag dat we hoorden dat Prinsenbeek bij de gemeente Breda zou komen, kregen we ook nog de plannen over die HSL gepresenteerd. Alsof ons verdriet nog niet groot genoeg was. En de eerste plannen vielen nog mee.”

De gemeentes Breda en Prinsenbeek presenteerden hun bewoners op een informatieavond een glimmende folder met het plan voor een boortunnel, waardoor de verbrede A16 en de HSL zich gebroederlijk en geruisloos een weg onder de bebouwde kom door zouden banen. “Gratis pilsje bij de presentatie, en eventuele vragen werden met een brief in een mooie dure envelop beantwoord. Het kon allemaal niet op”, herinnert Kees Geuze zich.

“Maar wat gebeurt er dan? Hare excellentie Jorritsma vindt het te duur en wil een piepklein tunneltje maken en daarna de hele boel op een aarden wal leggen van acht meter hoogte. Geluidsschermpje van vijf meter erop, klaar. Dwars door de bebouwde kom. Waarom moet Prinsenbeek eerst zo nodig bij Breda komen om er daarna weer van te worden afgesloten? Misschien wonen wij niet dicht genoeg bij Den Haag om dat te begrijpen. Rijkswaterstaat komt vervolgens met een plan om er een soort open bak van te maken en de provincie zegt: nee, het wordt geen open bak, we gooien er een deksel op. Niet stevig genoeg om er een weg overheen te leggen, maar een paar boompjes, dat kan wel. Maar dat is evengoed nog een barrière van twee meter hoog. Al die nieuwe plannen zijn ons niet gemeld. Het is ook nog onduidelijk wat het nou gaat worden. Het probleem met de Brabantse bestuurders is dat ze bang zijn voor hun eigen schaduw. Ze proberen het hare excellentie naar de zin te maken en leveren alleen maar in.”

Prinsenbeek ligt ingeklemd tussen het spoor Rotterdam-Venlo en Roosendaal-Tilburg. Het uiterste puntje van de driehoek wordt door de A16 van de rest van Prinsenbeek afgesneden. De bewoners van de Meester Bierensweg verlaten hun wijkje via een viaduct onder de snelweg door of over twee bewaakte spoorwegovergangen. Straks kan dat misschien niet meer. “Als de HSL en de verbrede A16 bovengronds komen te liggen en de andere twee spoorlijnen op termijn ook nog worden verbreed, wordt het hier één groot Tunnelland”, huivert Corrie Geuze. “Straks kunnen we vanaf hier alleen nog maar via tunnels in Breda of Prinsenbeek komen. Ik durf daar niet in mijn eentje op de fiets doorheen en ik heb geen auto. Ze kunnen ons hier toch niet zomaar opsluiten?”

In 'het plan van hare excellentie' gaat het tracé bij het binnenrijden van de bebouwde kom eerst even ondergronds en moet daarna een klim maken naar ruim elf meter boven NAP. Corrie Bierens: “Je kunt je voorstellen wat een enorme geluidsoverlast dat gaat geven. Nou hebben ze daar wat op bedacht: de 'etmaalwaarde'. Dat is simpel gezegd de herrie gedeeld door 24 uur. Dus als er 's nachts niet wordt gereden, kunnen er overdag nog wel een paar decibelletjes bij. Zoiets verzin je toch niet?”

“Breda wilde per se een betere verbinding met Antwerpen en Rotterdam”, weet Kees Geuze. “Daarvoor komt hier een shuttle-lijn. Wij noemen dat de worst voor Breda. Zo van: jullie een shuttle, dan ook een HSL langs de voordeur. Maar wat is het nut van die HSL voor Breda? Hij stopt hier niet eens. Laten ze verdomme de Moerdijkbrug maar opblazen, dan mag voor mijn part de Belgische grens worden opgeschoven tot aan het Hollandsch Diep. Dan hebben we wel een corrupt rechtssysteem, maar dan hebben we tenminste niks meer met Den Haag te maken.” Geuze lacht hartelijk om zijn eigen grap en wordt dan weer serieus. “Dat soort dingen ga je van pure frustratie denken.”

Toch is de woede van de Prinsenbeekse bevolking niet helemaal op een blinde muur gestuit. Tijdens de inspraakrondes heeft de belangenvereniging van de bewoners van Prinsenbeek, waarin het echtpaar actief is, bezwaren ingediend tegen het geplande knooppunt van spoorlijnen, dat pal tegen de bebouwde kom zou komen te liggen.

Kees Geuze: “De treinen zouden op drie niveaus over elkaar heen worden geleid. Een gigantisch bouwwerk zou het worden, met alle overlast van dien. Gelukkig zijn de plannen voor die toren nu omgebouwd tot een soort pannenkoek en hebben ze het geheel een stukje opgeschoven naar onbewoond terrein. Dat hebben we dan wel bereikt.” “Ach, we hebben onze bezwaren kunnen spuien”, relativeert zijn vrouw dit succesje, “maar je weet: die HSL komt er. Hoe dan ook.”

Want op het moment dat de Kamer haar toestemming geeft om de huidige plannen verder uit te werken, is er geen weg meer terug, meent Kees Geuze. “Dan gaat de gemeente haar bestemmingsplannen aanpassen en beginnen de onteigeningen. Het indienen van bezwaren heeft dan geen zin meer; kijk maar naar de Betuwelijn.

“Tijdens de uitvoering moeten wij jarenlang omrijden en je kunt op je vingers natellen dat het allemaal veel langer gaat duren en duurder gaat worden. Dat is tenslotte altijd zo bij projecten van Rijkswaterstaat. Ik ben benieuwd hoe ze dat dan gaan uitleggen. Want wij hebben steeds moeten vissen, tot treiteren toe, om aan informatie te komen. Ze vertellen het gewone volk nog niet de helft. En je moet behoorlijk deskundig zijn om te weten wanneer ze je in de boot nemen.”