Laatste totaalweigeraar moet binnenkort straf in half-open inrichting uitzitten

AMSTERDAM - Het voelt wat eenzaam om de laatste te zijn, Remco van 't Veer geeft het toe. “Maar ook wel apart.” De 23-jarige student uit Amsterdam is de enige principiële totaalweigeraar in Nederland die, na de afschaffing van de dienstplicht, nog een straf moet uitzitten.

“Onrechtvaardig? Ja, maar ik vond die hele gevangenisstraf al onrechtvaardig”, vertelt Van 't Veer. Vorig jaar werd hij na twee jaar procederen definitief veroordeeld. Hij weet inmiddels dat hij naar de half-open inrichting in Heerhugowaard moet, maar nog niet wanneer. Er wachten overigens nog zo'n 700 'weigeryuppen', die via de wet gewetensbezwaren onder dienst uit willen komen, op een uitspraak. Het is maar de vraag of zij nog worden veroordeeld, en Van 't Veer hoopt dat een gratieverzoek voor hem ook wordt gehonoreerd. “Want misschien ziet Nederland toch liever boeven in de gevangenis.” De student ziet erg tegen zijn straf op, ook omdat die zijn kansen op de arbeidsmarkt er niet beter op maakt.

“Ik heb nu geen echt werk, en als ik er uit kom misschien nog steeds niet.” Remco doet nu nog een studie kunstmatige intelligentie, maar wil eigenlijk een vaste baan. “Ik hang nu aan een vuilniswagen, maar ik heb maandag een sollicitatiegesprek voor een baan als computerprogrammeur.” En wat als hij een aanbod misloopt door de celstraf? “Als ik word gevraagd, ga ik gewoon werken. Ik zie wel.”

Problemen

Remco van 't Veer vindt het een goede zaak dat na de lichting van deze week niemand meer voor de militaire dienst wordt opgeroepen. “Geen problemen meer over meisjes die niet in dienst hoeven en met dienstweigeraars.” Veel maakt het hem trouwens niet uit. Want ja, het leger blijft.

Op zijn achttiende besloot Remco niet naar de keuring te gaan. Hij was pacifist en wilde niets met dienst te maken hebben. Zijn familie was het ermee eens en zijn oma - Remco's oom was ook ooit weigeraar - adviseerde hem niet naar een juristencollectief, maar naar de vereniging dienstweigeraars te gaan. In de rechtzaal verklaarde Van 't Veer dat zijn omgeving voor hem bepaalde of zijn besluit goed of fout is, “niet een stoffig wetboek”.

Toch schrok hij zich dood toen de marechaussee anderhalf jaar later echt voor de deur stond. “Ik wist dat ze zouden komen, daarom zat ik al wekenlang ondergedoken bij vrienden. Maar ze kwamen juist toen ik op bezoek was bij mijn ouders. Ik stond onder de douche toen mijn moeder het kwam vertellen: er is iemand voor je.” Remco moest mee en doorliep het gebruikelijke ritueel waarbij de weigeraar het soldatenpak krijgt aangeboden - en weigert. Het was hem allemaal al verteld door lotgenoten die al in de juridische molen zaten.

Yuppen

“Die weigeryuppen, die via een juristencollectief in de procedure terecht komen, die weten dat niet. Die horen dan plotseling dat ze iets strafbaars doen. Er zat zo'n jongen naast me bij de marechaussee, helemaal in elkaar gedoken. Maar het is vaak niet hun fout. Misschien dat ze niet genoeg om zich heen gekeken hebben, het is heel makkelijk om bij zo'n collectief terecht te komen. Mijn moeder vond eerst ook dat ik daarheen moest gaan.”

Nog altijd staat Remco achter zijn beslissing van vijf jaar geleden, zelfs nu de opkomstplicht is verdwenen. “Ik weet dat ik via een herkeuring de dienstplicht ook had kunnen ontlopen, want ik heb astma. Maar ik heb geen spijt van mijn besluit. Ik heb er een heleboel van geleerd. In dienst leer je alleen hoe je een uzi uit elkaar haalt en in elkaar zet.”