Pond keldert na gerucht over snelle verkiezingen in Engeland

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - De druk op de Britse premier Major neemt toe na beschuldigingen van de oppositie dat hij heeft gecapituleerd voor de euro-sceptici in zijn partij en geruchten dat partijgenoten hem willen wippen. Major vocht gisteren verbeten terug.

In een rede voor zakenlieden nam Major oppositieleider Tony Blair op de korrel over diens belofte van Engeland een “maatschappij van aandeelhouders” te maken. Lege slogans, meende de Tory-leider. Hij herhaalde als kampioen van belastingverlaging Engeland uit te zullen bouwen tot “ondernemerscentrum van Europa”.

Maar terwijl de gekwelde leider van de Conservatieven in het offensief ging, waren regeringsmedewerkers druk bezig de financiële markten te sussen. Die kelderden na geruchten over snelle verkiezingen nu er problemen zijn binnen de Conservatieve Partij over het partijleiderschap. Het pond daalde naar de laagste waarde in anderhalf jaar: 2 gulden 50.

Oppositieleider Blair (Labour) verklaarde dat Major definitief is gezwicht voor de euro-sceptici in zijn partij door donderdag te beloven dat hij bekend zal maken met welke uitgangspunten Groot-Brittannië begint aan de conferentie over herijking van de Europese verdragen en instellingen. Die conferentie opent in maart in Italië. De Tory-leiding wilde liever niet openlijk over Europa praten om de Labourpartij niet in de kaart te spelen. Die zou immers een richtpunt hebben voor het bepalen van haar politiek.

Om de sociaal-democraten de wind weer uit de zeilen te nemen, lanceerde Major een felle aanval op de sociale paragraaf in het Verdrag van Maastricht. De premier bedong daarop in '91 een uitzondering voor de Britten, maar Labour onderschrijft de paragraaf. Blair lachtte Majors aanval echter weg als “Tory-propaganda”.

De concessie van Major aan de euro-sceptici is opmerkelijk. Toen hij vorig jaar werd uitgedaagd over het partijleiderschap, leek hij de rebellen teruggejaagd te hebben in hun hok door te verklaren dat zij “naar voren moesten komen of hun mond houden”.

Met de geruchten over een hernieuwde aanval op zijn leiderschap - partijgenoten zouden hem willen inwisselen voor vice-premier Michael Heseltine - lijkt Major het moeilijk te krijgen verkiezingen tot het laatste moment uit te stellen (april '97) en tegelijkertijd in het zadel te blijven.

Maar het kan natuurlijk zijn dat 'mister Nice Guy' het spel volop meespeelt. Hij zou het gerucht over het gezaag aan de poten van zijn stoel dan zelf hebben verspreid juist om de gevaren van het verder splijten van de partij te onderstrepen, en zijn positie te verstevigen.