VVD zapt volgens afspraak kandidatenlijst bij elkaar

ARNHEM - De net nieuwe reglementen van de partij gooiden nog bijna roet in het eten. Advies van het hoofdbestuur of niet, de voorzitters van de VVD-kamercentrales hadden zorgvuldig een 'coup' voorbereid voor de plaatsen vanaf nummer 30. De stemmingen gingen conform hun voorgekookte lijstje. Tot plek 42. Daar dreigde mevrouw Meijer-Lubbers lelijk buiten de boot te vallen.

Het vaststellen van de lijst met kandidaten voor de Tweede Kamer ging zaterdag op het VVD-congres met het nodige rumoer gepaard. Niet achter gesloten deuren, zoals eerst de bedoeling was. Apetrots was de VVD op het elektronische gemak, dat zou toch veel vlotter gaan dan schriftelijk stemmen. Kort na elven zapten de afgevaardigden met hun afstandsbediening Frits Bolkestein naar de eerste plaats.

De opluchting hield niet lang aan, want bij nummer 2 moest even een vlekje worden weggewerkt. Vooraf hadden diverse afdelingen laten weten daar niet vice-premier Hans Dijkstal te willen zetten, maar de nummer 3, minister van verkeer Annemarie Jorritsma. Niet omdat zij een vrouw is, al werd er wel gemopperd over het lage percentage vrouwen: slechts 11 bij de eerste 45. Maar men is gewoon niet tevreden over de immer grappende en grollende minister van binnenlandse zaken.

De actie zou niet slagen, dat was ook al duidelijk. Maar vervelend is het natuurlijk wel als de afdeling Goor, geregistereerd door microfoons en camera's, verklaart dat Dijkstal er niets van bakt.

De stemmingen kabbelden daarna rustig voort. De hoogste nieuwkomer (de Brabantse gedeputeerde Van Beek) was nog maar net op 26 geplaatst, toen een groep boerinnen de vergadering onderbrak. Vergezeld van drie biggen die het uitschreeuwden van angst, protesteerden zij tegen de inkrimping van de varkenssector. Hun doelwit, minister Jozias van Aartsen van landbouw, inspecteerde op dat moment echter de nieuwe kleedkamers van Vitesse.

Hij verklaarde later dat hij het afschuwelijk vond dat zo met de dieren werd gezeuld. Partijvoorzitter - en slagerszoon - Hoekzema nam het dierenwelzijn minder hoog op. Hij nam een van de biggen in ontvangst, waarna het dier met zijn twee lotgenoten in een kast verdween tot de dierenarts kwam om ze af te voeren.

Tot plek dertig gebeurde er nauwelijks iets. Maar bij 31 trad de kongsi van de kamercentrale-voorzitters in werking. Vanaf die plek gaat het immers tellen: kom je wel of niet in de Tweede Kamer? De VVD mag volgens de peilingen toch wel rekenen op rond de veertig zetels.

Zo moest de kandidaat van het hoofdbestuur voor nummer 31, nieuwkomer Nicolai, wijken voor de zittende Kamerleden Hessing, Blaauw en Van den Doel. En moest een andere nieuwkomer, de allochtone mevrouw ürgü, genoegen nemen met de 38ste plaats.

De uitkomsten waren allemaal tevoren duidelijk. Hardop vroegen sommige afgevaardigden zich dan ook af hoeveel zin het nog had om steeds te stemmen. Kon de lijst niet in een keer worden vastgesteld?

Nee, want plotsklaps ging het mis bij 42. De kamercentralevoorzitters bleken buiten de nieuwe reglementen te hebben gerekend. Het hoofdbestuur probeerde op die plaats voor de vijfde keer het zittende Kamerlid Cherribi onder te brengen, maar dat paste niet in de deal. Mevrouw Meijer-Lubbers zou op 42 komen, zagen de kringvoorzitters op hun lijstje. Hoe kon dat nou?

Gezwind probeerden zij Meijer-Lubbers voor die plek te kandideren, maar ze kregen nul op het rekest van het hoofdbestuur. Dat had van tevoren schriftelijk gemoeten. Meijer-Lubbers was echter van nummer 39 op de conceptlijst weggestemd ten gunste van een ander, en dreigde nu helemaal niet meer op de definitieve lijst te komen.

De paniek sloeg toe. Hoekzema schorste voor beraad: 'Koffiedrinken alstublieft'. Artikel 7, lid 6 leende zich echter voor een zéér creatieve uitleg. Meijer-Lubbers kon meedoen voor de 42ste plek. Er werd gestemd en al wist niemand meer precies welke kwaliteiten ze ook al weer had, ze won. De partijbaronnen wisten het zweet van hun voorhoofd.