Twee noodklokken op synode Lutheranen (schiet op!), Bonders (stop!): Wij verdrinken

Van een onzer verslaggeefsters ALPHEN AAN DE RIJN - Terwijl aller blikken gisteren tijdens de triosynode in Alphen aan de Rijn bezorgd gericht waren op de Gereformeerde bond in de hervormde kerk, kwam de noodkreet over het Samen-op-Weg-proces uit geheel andere hoek. Terwijl de Bond ijvert om uitstel in het proces ligen eisten de lutheranen vaart; en vooral datums.

De lutheranen, de kleinste deelnemer in het Samen-op-Weg-proces met de hervormden en gereformeerden, dreigen in het menskracht-, tijd- en energieverslindende proces de adem te verliezen. Daarom konden zij niet instemmen met een onderdeel van het besluitvoorstel van de drie synode-besturen om verder te koersen richting een vereniging, omdat geen datums verbonden werden aan de te nemen stappen. In razendsnel tempo veranderde de synodebesturen de formulering waar de lutheranen unaniem wel vrede mee konden hebben. Voor ieder stap is nu een tijdpad aangegeven.

Toch lieten de Bonders zich tijdens de synodevergadering geenszins onbetuigd. Ds. M. Baan van de Gereformeerde Bond bezeerde vele harten van synodeleden toen hij het Samen op Weg proces vergeleek met de Titanic. De op synodes geliefde beeldspraak van een schip werd daarna ronduit pijnlijk. Ds. Baan zei verder ongehoorzaamheid bij classes en gemeenten in de rechterflank van de hervormde kerk te voorzien ('ik propageer het niet'), hij sprak zelfs over scheuring. Hij deelde de synode verder mee dat de gewetensnood over Samen op Weg plaatselijk en regionaal veel hoger is dan vermoed.

“Men weet niet wat er gaande is, 'hoezeer het kraakt, zucht en rammelt'. De komende dagen zult u mijn stem niet veel horen,” zei Baan, “ik denk dat ik wat rondloop op de werf waar de bouw van de Titanic plaatsvindt. Vergadering, aan u de verantwoordelijkheid!”

De echo van deze woorden hield niet lang aan, want de gereformeerde synodevoorzitter R.S.E. Vissinga reageerde: “Zo kunt u hier niet rondlopen. Anderen het werk laten doen.” Baan was een van de achttien ondertekenaars van de open brief waarin bonders en confessionelen zich schaarden achter de gereformeerde bondsdominee H. Klink, die eind vorig jaar zijn synodelidmaatschap uit onvrede over SoW opgaf.

Maar er waren ter synode ook bonders die meer een brugfunctie vervulden, zoals moderamenlid en bonder ds. W.P. van der Aa. Hij riep in een motie op tot bezinning. Naast een kerkorde- en een arbeidsorganisatie-traject moet er ook nog een bezinningstraject komen, vindt hij. Bevlogen riep hij: “Wij blijven verantwoordelijk voor elkaar. En wij zijn en blijven hervormd. (...) Wij kunnen elkaar niet missen en wij bestaan bij elkaars gratie.”

Het voorstel van 'broeder' Van der Aa ging er in als koek. Zowel bij gereformeerden, lutheranen en hervormden, zowel links als rechts. Bijna iedereen wilde bezinning. Een enkeling zei: maar we hebben al zoveel bezonnen.

Underdog

Een andere bruggenbouwende bonder was ds. A. Romein, sinds kort lid van de Raad van Deputaten. “Ik voel mij verscheurd, zei hij, ik ben diep ingebed in het hervormd-gereformeerde leven en het gereformeerde volk in de hervormde kerk. Maar even diep in de officiële ambtelijke vergaderingen en organen van onze kerk, waarin ik met een zekere hartstocht meedoe. En alles in mij verzet zich tegen een keuze tussen die twee.” Hij vroeg begrip voor de positie van de bond als minderheid. “Nooit de hoofdlijnen van het beleid bepalen. Dikwijls op de koop toe aangehoord. Eigen voorstellen vrijwel altijd zien sneuvelen. Je wordt een underdog. Vlucht in eigen organisaties, die bewonderenswaardig kerkelijk werk verrichten. Ik ben meermalen gevraagd voor een orgaan der kerk. 'Er moet toch een bonder in zitten en met jou valt wel te praten', zeiden ze. Voelt u zo'n vraag aan? Kent u de pijn van de minzaamheid der meerderheid? Of: 'Wij geven jullie toch ruimte?' En de glimlach van de superioriteit van progressieve theologen: 'Jullie zijn nog niet zover',” aldus Romein.

De synode was stil van zijn persoonlijk betoog dat tegelijk een pleidooi was voor het voortzetten van Samen op Weg.