De eigenlijke problemen ontweken

De charme van Bram van der Lek is, dat hij als ouderwetse socialist een onverbeterlijke optimist is. Daardoor selecteert hij in zijn Podium-artikel van zaterdag jl. kennis en ontwikkelingen die hem van pas komen.

Zo zijn mijn bevolkingsprognoses niet achterhaald, maar ontleend aan het prestigieuze Amerikaanse World Watch Institute. Cijfers die overigens ook door onze voorzichtige minister van defensie, Joris Voorhoeve, in zijn onlangs verschenen boek worden geciteerd. Inderdaad doen welvaart en - dat vergat Bram van der Lek - vrouwenemancipatie de bevolkingsaanwas temperen, maar dat effect is niet eerder dan na tientallen jaren enigszins merkbaar: te laat dus. Bovendien betekent welvaart meer verstedelijking en dat gaat ten koste van landbouwgrond, die ook nog eens minder efficiënt gebruikt gaat worden als gevolg van een meer gedifferentieerd en meer vlees bevattend voedselpatroon. Niet voor niets is China bevreesd voor grote hongeropstanden op niet al te lange termijn.

Meer welvaart betekent meer produktie, meer produktie betekent meer milieubederf, zeker als iedereen op Westeuropees niveau moet worden gebracht. Ziet u het voor u: Pakistan, India, China met eenzelfde autodichtheid, koelkastenbezit als wij kennen? Het is dus ook voor ons: 'Voorwaarts, wij moeten terug!' En dat terwijl de politiek schreeuwt om economische groei.

Zelfs met meer recycling en meer duurzame energie is geen welvaartspeil als wij kennen, voor de hele wereld bereikbaar. 'Zij' willen terecht meer, 'wij' moeten heel hard minderen. Willen wij dat in meerderheid echt? Vergeet dat maar rustig. De Duitse filosoof Sloterdijk zegt niet voor niets dat de enige catastrofe die iedereen zal overtuigen, de catastrofe is die ook niemand zal overleven. Velen beseffen dat, maar ook voor hen en mij geldt als moreel verantwoordelijk mens dat dat nooit je handelen mag bepalen. Dus met de moed der wanhoop er toch tegen aan.

Ik pleitte in mijn bijdrage voor versterking van de democratie op lokaal en nationaal niveau, binnen een streng kader dat door een autoritair wereldorgaan bewaakt en uitgevoerd wordt omdat het anders domweg niet gebeurt, zoals ouders hun kinderen de vrijheid gunnen en leren gebruiken binnen door hen gestelde en bewaakte grenzen. Zie ik dit gebeuren? Nee, maar toch wil ik blijven geloven in het onmogelijke. Ik kies niet voor de stellingname van Wouter van Dieren: liever met ons allen democratisch ten onder dan dat dictatoriale kader te aanvaarden.

Steeds vaker bekruipt mij het gevoel, dat veel milieu-organisaties de eigenlijke problemen ontwijken, enz. enz. Van der Lek moet mijn bijdrage - Podium van 9 januari - nog maar eens lezen.

Harkema Jan de Boer