Ook Australisch bloed op Vietnamese bodem

Australië heeft in het verleden vaak een beroep gedaan op de Verenigde Staten en Engeland als het ging om militaire bescherming. Zelf had het niet genoeg militaire middelen om zich tegen eventuele vijanden te verdedigen.

Daar stond tegenover dat het immense eiland zich in internationale conflicten meestal aan de zijde van de Verenigde Staten schaarde door troepen te sturen. Nadat de VS in de jaren vijftig betrokken waren geraakt bij de strijd tussen Noord- en Zuid-Vietnam, stuurde Australië begin jaren zestig een team militaire adviseurs naar dat land. Australië voelde zich, evenals het kapitalistische westen, bedreigd door het in Azië oprukkende communisme, dat ook in Vietnam de kop opstak.

Op 29 april 1965 kondigde de toenmalige liberale premier, Menzies, aan dat de regering een bataljon infanterie naar Zuid-Vietnam zou sturen. Uiteindelijk hebben in totaal vijftigduizend Australiërs meegevochten. Onder hen vielen bijna vijfhonderd doden; ruim drieduizend raakten gewond.

In 1972 kwam er verandering in het overwegend liberale beleid, toen Gough Whitlam tot regeringsleider werd gekozen. Hij was degene die de ALP (Australian Labor Party) nieuw leven in had geblazen. Een van de eerste punten waarop Whitlam actie ondernam, was de oorlog in Vietnam: alle Australische militairen moesten het oorlogsgebied verlaten. Ook de dienstplicht schafte hij af. Van de nauwe contacten die de liberale partij met Amerika had onderhouden, bleef uiteindelijk weinig of niets over.

Een brief aan de Amerikaanse president Nixon waarin Whitlam begin 1973 scherpe kritiek uitte op de bombardementen op Hanoi, betekende het begin van grote spanningen in de relatie met de Verenigde Staten.

Whitlam maakte zich in de drie jaar dat hij het land regeerde, hard voor een verandering in het buitenlands beleid van Australië. Hij had een belangrijk aandeel in de afschaffing van de 'politiek van het Witte Australië', die inhield dat Australië bijna alleen maar Europese immigranten onderdak bood. Officieel was deze politiek in 1966 al afgezworen, maar pas onder Gough Whitlam vonden tienduizenden Vietnamese vluchtelingen in Australië onderdak.