Om eeuwig onverstuurd achter te blijven

Zelfbedachte indelingen maken het leven overzichtelijk. Zo had je vroeger prentbriefkaarten. Daar stond iets van betekenis op, een belangrijk gebouw, een kloek monument, een ver landschap, of, zoals een tijdje bon ton was, een mooie overstroming of een brand.

Toen brak het tijdperk van de 'kunstkaarten' aan - het leven werd al iets minder overzichtelijk - met uitgeverij 'Art Unlimited' als onbetwiste aanvoerder. Kaartmolens met artistiek verantwoord fotomateriaal (van Erwin Olaf of Jan Saudek) blokkeerden steeds meer trottoirs. Bijzonderheid verzonk in veelheid en uiteindelijk verdween al het gestileerde moois in een oude schoenendoos.

Dit is het decennium van de gratis ansichtkaart - het overzicht is al heel lang zoek. De gratis ansichtkaart verspreidt zich sinds enkele jaren in tomeloze hoeveelheden over Nederland. Zij hangt tussen soortgenoten in een rekje in cafés, theaters, bioscopen. De gratis kaart is vaak erg lelijk, of ieder geval: nooit echt mooi. Zij stamt dan ook uit een tijdperk waar iedereen met een pc en een layout-programma zichzelf vormgever mag noemen. De gratis ansichtkaart is vooral misleidend. Zij oogt op het eerste gezicht als een 'leuke kaart', voorzien van lijntjes voor een adres en een hokje voor een postzegel, maar in feite is het een trendy verpakte reclameboodschap die bij familie, vrienden en anderen op de deurmat valt.

'You're my number one', staat op de schouders van een jongen geschreven. Hij is van achteren gefotografeerd. Zijn hoofdhaar is geschoren als een poolbiljartbal. De ommezijde van de kaart leert dat Braun 'the number one' is in 'shave & shape'. En zo formuleren Joop Braakhekke, de NS, Heineken, Greenpeace, de Stichting Soa-bestrijding en af en toe een verdwaalde kunstenaar voor ons de one-liners waar we zelf met een beetje fantasie misschien ook nog wel op hadden kunnen komen.

Het verlangen naar een simpel stapeltje blanco briefkaarten wordt steeds groter. Net zo hard ook groeit het verlangen om de aanzwellende collectie gratis ansichtkaarten in de prullenmand te schuiven. Weg ermee.

Maar toch. Het blijft een niet te onderdrukken neiging, om bij elk café- of bioscoopbezoek een bijna willekeurige selectie mee te grissen, die meestal pas enkele dagen later enigszins verfrommeld uit de binnenzak tevoorschijn komt, om eeuwig onverstuurd achter te blijven. Is het dat typisch Hollandse trekje, om alles wat gratis is ongezien in bezit te nemen? De hoop dat er misschien toch een èchte leuke tussen zit? Of dragen deze opdringerige berichtendragers de belofte in zich, dat het uiteindelijk toch nog goed zal komen met al die onverstuurde wensen naar dierbare mensen?

Misschien dat ik de volgende keer dat er een kaartmolen op mijn weg komt, er maar eens een flinke draai aan geef. Zodat, als ware het een boeddhistische gebedsmolen, al die onverstuurde wensen in duizendvoud de ruimte ingeslingerd worden. “Veel goeds voor iedereen!”, roep ik er dan achteraan, in het besef dat zo'n slappe kreet nooit de voorkant van een gratis kaart zal halen.