EXPOSITIE

Illusions, tot 1 september in het Museon, Stadhouderslaan 41, Den Haag. Open: dinsdag tot en met vrijdag van 10.00 tot 17.00 uur; zaterdag en zondag van 12.00 tot 17.00 uur. Internet: http://www.museon.nl

Dat ons brein zich desondanks flink om de tuin laat kan leiden, wordt nog eens gedemonstreerd op de tentoonstelling Illusions in het Museon in Den Haag. Met name uit de informatie die we via onze ogen binnen krijgen, strekken we nogal eens verkeerde conclusies.

Een van de eenvoudigste voorbeelden daarvan, ook in het Museon te zien, is de lijnen-test. Wanneer je twee even lange horizontale lijnen op een vel papier trekt, en je maakt de ene af met naar buiten wijzende pijltjes en de ander met naar binnen wijzende, dan zou je zweren dat de lijnen ineens niet meer even lang zijn. Elementair gezichtsbedrog!

Op deze manier biedt Illusions nog tientallen andere, zeer interactieve experimenten die de tekortkomingen van onze zintuigen aan het licht brengen. Een groot deel van die experimenten toont de snelle gewenning van onze hersenen. Dat effect is bij voorbeeld zeer fraai te merken als je bij de ingang een tijdje naar een draaiende schijf met spiraalvormen staart. Kijk je vervolgens naar een reusachtig schaalmodel van een stel hersenen ernaast, dan zijn je eigen hersenen nog steeds ingesteld op de draaiïng. Ze laten het stilstaande schaalmodel op je netvlies nog een tijdje zo heftig borrelen dat je er bijna misselijk van wordt.

Een ander deel van de tentoonstelling probeert iets van de elektrische activiteit van de hersenen zichtbaar te maken. Zo worden de verschillende slaap-fasen met behulp van een snurkende vrijwilliger met electroden op het hoofd, zichtbaar gemaakt op een monitor. (Ook op Internet!) En met behulp van de eigen electrische hersengolven kan de bezoeker zelfs proberen een computerspelletje te manipuleren.

Zeer ontnuchterend zal de gehele tentoonstelling waarschijnlijk zijn voor de trouwe fans van Hans Kazan, Uri Geller, of, om het even, Jomanda. Want wat je in het Museon feitelijk krijgt, is een kijkje in de keuken van de goochelaar. Wie eenmaal in de gaten heeft wat voor conclusies onze hersenen bij een bepaald beeld trekken, blijkt daar op verrassend eennvoudige wijze misbruik van te kunnen maken.