Arjen Duinker verovert de wereld met 'De steen bloeit' in ruim 100 vertalingen

AMSTERDAM - Het gedicht 'De steen bloeit' van Arjen Duinker wordt op initiatief van de Stichting Literaire Activiteiten Leeuwarden (SLAL) in zoveel mogelijk talen vertaald. Er is een website geopend, onder de titel 'Wereldgedicht', waarop de reacties van Keulen tot Oeganda en van Tilburg tot Japan binnenstromen.

In november van het vorig jaar is de SLAL begonnen, met behulp van een subsidie van tienduizend gulden van WVC en de steun van de Stadsschouwburg de Harmonie, 'De steen bloeit' de wereld in te sturen. Het is eigenlijk een voortzetting van het werk dat Arjen Duinker al jaren doet: het laten vertalen van zijn eigen gedichten.

“Dat heeft niets te maken met ijdelheid, maar alles met zijn liefde voor talen,” meent Kees 't Hart, schrijver en voorzitter van de SLAL. “Geef hem een cursus Swahili en na twee weken later dicht hij in die taal. Vervolgens hebben we gedacht: waarom maken we daar geen wereldwijd project van? Hoeveel verschillende vertalingen van een gedicht van Duinker zouden we in een jaar tijd bij elkaar kunnen krijgen?”

Momenteel staat de teller, zo valt op de website te lezen, op 106. Elf vertalingen van gerenommeerde vertalers, van Fries tot Engels en Italiaans, en 95 'spontane' vertalingen. De laatste, net binnen, kwam uit Slovenië via een aardappelhandelaar. Het gedicht 'De steen bloeit' komt uit de bundel 'Het uur van de droom' uit 1996, over de gedroomde bloesems die bloeien op de steen en de betoverende geuren die de steen afgeeft.

In vertaling wordt dat 'La pierre fleurit' (Frans), 'Floret lapis' (Latijn) en 'A ston abi bromki' (Sranantongo). Verder zijn er vertalingen in het Bahassa-Malysia, Yiddisch, Xhosa, Runyoro (een van de 47 talen van Oeganda) in het onleesbare, maar schitterende schrift van Azerbeidzjan en maar liefst zes soorten Zwitsers. “Zèn blòssems zèn veulklureg,” om de Tilburgse versie te citeren.

Bij het vergaren van zoveel mogelijk veelkleurige bloesems laat de SLAL geen middel onbenut: “We gebruiken telefoon, fax, post, e-mail, boodschappen in flessen, duiven en vanzelfsprekend Internet,” vermeldt de website. “Zonodig ook de tam-tam en rooksignalen. We nemen contact op met ambassades, universiteiten, restaurants, scheepvaartbedrijven, piloten, asielzoekers, reisbureaus, et cetera.”

En inderdaad: Kees't Hart wierp enige weken geleden op de pier bij IJmuiden een fles met het gedicht in het water en Arjen Duinker struinde zelf de afgelopen tijd de exotische restaurants in zijn woonplaats Delft af, op zoek naar vertalers. Duinker vertelt dat hij zijn schroom moet overwinnen als hij daar om vertalingen vraagt: “Ik durf het nog steeds niet zonder eten te bestellen. In het Indiase restaurant, waar ik voor de Panjabi-vertaling ben geslaagd, kon ik het, na mijn bestelling, na twee dagen afhalen.”

“Het hoeft natuurlijk niet per se een afhaalgedicht te wezen, maar het is wel makkelijk.”

Toen Duinker onlangs met collega K. Schippers in een Assyrisch restaurant in de Amsterdamse Pijp ging eten, stelde Schippers hem meteen voor aan de baas. “Mijn vriend hier heeft een vraag.” “Ik heb het de Assyriër uitgelegd,” aldus Duinker, “vlak voor wij aan het hoofdgerecht begonnen, dat op de kaart stond als 'De toren van Babel'. Over spraakverwarring gesproken!” Of is het spraakvertaling? “In elk geval: de baas zou voor een Assyrische transcriptie zorgen. Die is nog niet binnen, maar het kan natuurlijk nog komen.”

Arjen Duinker geniet met volle teugen van het 'Wereldgedicht'. “Tijdens een vergadering van Nederlandse plattelandsvrouwen is er al over gesproken. Jawel! En laatst zag ik dat de Sardijnse vertaling door een herder was gemaakt. Een herder! Denk je dat eens in. Foutloos, al schreef hij dat hij hulp had gekregen van de Universiteit van Keulen. Het is fascinerend om te zien hoe mensen er over de hele wereld mee aan de slag gaan.”

Op 1 oktober van dit jaar wordt het project afgesloten met een manifestatie in de Harmonie in Leeuwarden, waar zoveel mogelijk vertalingen te zien en te horen zullen zijn.