Stemmen

Jammer dat Bukman niet kon kijken. De voorzitter van de Tweede Kamer zou zijn hart hebben opgehaald aan de voorstelling die P. Sangma, zijn collega in het Indiase Lagerhuis, onlangs tijdens een marathonzitting heeft gegeven. Het virtuoze parlementaire toneelspel van Sangma bleef tot het allerlaatste moment de moeite van het kijken waard. De 'ondersteunende rollen' van zo'n 540 andere politici mochten er trouwens ook zijn.

Waar ging het allemaal om? Alsof dat er iets toe doet. Nou, vooruit dan: een regeringscrisis. Maar een debat over, pakweg, een omgewaaide telefoonpaal in het oostelijke Orissa zou net zo spannend zijn.

Zeker nu de tv-camera's redelijk vrije toegang hebben tot het Lagerhuis, is elk lid van dit hoge college tot de toppen gespitst. En met Sangma in de hoofdrol is drama gewaarborgd. Twaalf uur aan één stuk; niemand die zich verveelt.

Het voorzitten van een dergelijk grote en uiteenlopende groep politici heeft iets van het hoeden van een kudde wolven en olifanten door elkaar heen. Sangma kan ze allemaal aan, slechts bijgestaan door de Lagerhuis-bodes met hun sierlijke tulbanden en door zijn eigenaardige eierwekker. Dit apparaat, de lasso van de door hem toebedeelde spreektijd, heeft een ongekend effect. Hij krijgt ze allemaal stil - uiteindelijk.

“Sir”, zo willen de leiders van met name de kleinere partijen hun toespraak graag beginnen, “ik kan kort zijn.” Sangma en alle toehoorders weten dan waar zij aan toe zijn. De wekker gaat op scherp, de spreker is zijn betoog ergens rond 1367 begonnen, dat vermaledijde jaar -“U weet het nog, Sir” - waarin de basis voor de huidige regeringscrisis reeds is gelegd. Sangma laat de vingers losjes op zijn bureaublad trommelen en glimlacht.

Die glimlach bevat wellicht het geheim van zijn macht. India is het land waar de ironie werkelijkheid is geworden. Dat moge verwarrend zijn voor bezoekers van dit land, de Indiërs zelf bezorgt het geen enkel probleem. In de glimlach van Sangma, nog versterkt door ogen die ook achter brillenglazen blijven schitteren, vloeien ernst en spel, woede en spot, of feit en fantasie samen tot een harmonisch geheel.

De spreker is zowaar al in 1614 aanbeland. De meeste Lagerhuisleden hebben andere zaken aan het hoofd. Zij die luisteren, of minstens die indruk willen wekken, doen dat deels via een koptelefoon. In de grootste democratie ter wereld bestaan zestien officiële talen, meer dan binnen de Europese Unie. De koptelefoon hangt vaak als een losgeschoten ringbaardje onder de kin. De wekker klinkt, vele minuten nadat de vijf minuten officiële spreektijd zijn verstreken. Sangma vraagt om afronding. “Dat zal ik doen, Sir”, is het onmiddellijke antwoord, “maar eerst wil ik nog even. . .”: 1823; ook zo'n rampjaar. De voorzitter krijgt er genoeg van en maakt de spreker duidelijk dat deze moet gaan zitten. Als de woordenstrijd hoog oploopt, gebiedt Sangma het tv-beeld en het geluid weg te draaien. “Cameras off!” Smullen.

Enkele minuten later staat de triomf nog op zijn gezicht te lezen. Het debat nadert nu zijn climax, de stemming over de vertrouwensmotie is aan de orde. Sangma opteert voor kiezen-op-stemvolume. Wie is er voor? “Ay”, klinkt het zwakjes. Wie zijn tegen? “No”, brult de zaal. Zonder blikken of blozen verklaart de voorzitter de ay-stemmers tot winnaar. Grapje. Nee, vandaag zal voor het eerst elektronisch worden gestemd. Niemand weet hoe dit moet, de voorzitter wel op de laatste plaats. Hij leest voor uit de gebruiksaanwijzing, die een van de bodes op het laatste moment tevoorschijn heeft weten te toveren. “Snapt u wel?”, vraagt Sangma ten slotte. Niet echt. Er schijnt een bel aan begin en einde te zullen klinken en voorts moeten de geachte afgevaardigden gedurende tien seconden onafgebroken twee vingers aan evenzovele knoppen houden.

Dat moet wel fout gaan. Bovendien blijkt een groot aantal leden geen enkel knopje bij hun zetel te hebben. De uitslag kan dan ook alleen een voorlopige zijn, al beschouwt iedereen de vergadering plots als gesloten en de regering als gevallen. De reststemmen komen per briefje. Fascinerend is het officiële aantal onthoudingen. Volgens het elektronisch bord waren er dat al zes. Later blijken het er in totaal vier. Onmogelijk?

Sangma glimlacht.