KINDEROPVANG-ROND-DE-KLOK

In een flexibele samenleving zou de 'kinderopvang-rond-de-klok' hoogtij moeten vieren. Maar de term 'kinderdagverblijven' is nog lang niet achterhaald. Ouders houden 's nachts hun kroost liever thuis. Voor de meeste kinderen is flexopvang niet beschikbaar.

Rond middernacht komt een flexwerker op de crèche. Zijn kroost, deskundig naar bed gebracht door een leidster, kan de nacht verder thuis doorbrengen. Als de ouder nog langer moet werken, of als zijn kind onrustig wordt van een late trip, blijft het tot de volgende ochtend.

Dat kan op Baloe in Groningen, een van de spaarzame 24-uurs-crèches in Nederland. Daar begon vier jaar geleden net als in Maastricht, Den Haag en Amsterdam een experiment met flexibele opvang. Kinderen tot twaalf jaar kunnen bij Baloe zeven dagen per week en 24 uur per dag terecht. Ouders betalen per uur, afhankelijk van hun inkomen: ze zitten niet vast aan een weekprijs.

In de nachtopvang zitten verspreid over de hele week vijf kinderen: maximaal vier per nacht op één leidster. Voor de avonden staan tien kinderen op de lijst en voor het weekeinde acht. Het gaat allemaal niet om enorme aantallen, hoewel voor de flexcrèche wel een behoorlijke wachtlijst is: minimaal een jaar.

“Ouders hebben liever dat hun kind 's nachts thuis is”, zegt Carla Veldhuis, die op Baloe de scepter zwaait. Ze kan dat heel goed begrijpen. “Toch merken wij weinig verschil met de kinderen die alleen overdag hier zijn. Hoogstens kun je zeggen dat de kinderen die hier op flexibele tijden zijn, zich iets meer thuisvoelen. Wij doen daarvoor ook extra moeite.”

Ouders kunnen tot middernacht hun kinderen ophalen. “Mits het pedagogisch verantwoord is”, benadrukt Veldhuis. “Als we merken dat ze er onrustig van worden, blijven ze gewoon slapen.” De meeste ouders halen uiterlijk tussen tien en elf hun kroost op. Flexopvang wordt het meest gebruikt door mensen met wisselende roosters, of door alleenstaanden die geen alternatief oppasadres hebben. Je moet in Groningen werken of wonen: ouders op het 'platteland' kunnen niet op Baloe terecht, als ze al een verre nachtelijke rit zouden willen maken.

Volgend jaar is Baloe ook open tijdens feestdagen als Pasen en Kerstmis. Alleen tijdens de jaarwisseling doet de opvang haar deuren dicht.

Voor Annemiek Lechner is de flexibele opvang van Baloe ideaal. De Groningse verpleegkundige had weinig aan de standaardopvang van drie dagen in de week. “Ik draai wisselende diensten, dus ik was vaak vrij als mijn zoon op de opvang zat. En als ik moest werken, kon hij er juist niet terecht.” Voor honderdtwintig gulden per maand extra kan de alleenstaande moeder haar enige zoon Tim (3) brengen wanneer ze wil. Heel wat minder gedoe dan voorheen, toen ze hem van de ene naar de andere oppas moest slepen. “Dit is voor hemzelf ook rustiger. En het is vertrouwd. Ik vind het belangrijk dat Tim veel contact heeft met andere kinderen.”

Als Lechner een avonddienst draait, kan ze haar zoon tegen middernacht ophalen van de opvang. Tijdens haar nachtdienst blijft Tim er slapen. Als hij binnenkort naar school gaat, kan Lechner hem tijdens een vroege dienst - dan moet ze om half acht 's ochtends in het ziekenhuis zijn - om zeven uur brengen. Medewerkers van Baloe brengen en halen hem dan naar en van school. Lechner ontvangt doorgaans weinig negatieve kritiek over het feit dat ze haar zoon op verschillende momenten van de dag laat opvangen. “De mensen reageren meestal verbaasd: ze weten niet van deze mogelijkheid.”

Flexopvang is vanwege het kleine aantal kinderen niet snel betaalbaar. “Wij houden het op ruim twintigduizend gulden, alleen maar omdat we de flexibele opvang kunnen combineren met de dagopvang. Anders ben je voor vijftig uur per week al snel vijfduizend gulden per jaar meer kwijt”, zegt Susan Steenge van Kinderopvang Stad Groningen, waarvan Baloe onderdeel is. Steenge bespeurt groeiende animo voor de flexopvang: na bedrijven als een ziekenhuis zijn nu ook andere 'nachtbrakers' als de gevangenis en vervoersbedrijven geïnteresseerd. “Deze opvang is echt in opmars.”

Dat laatste kan A. Permentier beamen. Hij voert de scepter over een van de bekendste crèches-rond-de-klok, Dientje, onder de rook van het Binnenhof waar ouders de parlementaire debatten rustig kunnen laten voortduren zonder de vrees dat hun kind op straat komt te staan. “Loopt als een trein”, aldus Permentier, die trots kan vermelden dat de 'bezettingsgraad' van zijn zes flexplaatsen afgelopen jaar gestegen is van ruim zeventig naar een dikke negentig procent. Dientje is ieder uur van het jaar open: ook op alle feestdagen. Ook voor de flexopvang is alweer een behoorlijke wachtlijst. Elders in Den Haag begint de stichting Dak, de baas van Dientje, twee opvanggroepen tussen zeven uur 's ochtends en zeven uur 's avonds, die in de toekomst mogelijk uitgroeien naar 24-uurs-crèches. Permentier probeert de flexibele groep zoveel mogelijk vastigheid te geven: als ze overdag komen treffen ze dezelfde leidster en dezelfde 'dagkinderen'.

Ook in Rotterdam is al zes jaar een 24-uurs-opvang. “Tot april hebben we een babystop”, verwoordt L. van den Bosch van opvang de Toekomstbouwers de grote animo. Maar niet overal is de volledige opvang een doorslaand succes. De Stichting Kinderopvang Maastricht opende haar deuren eerst 17 uur per dag, en daarna nog eens om de week op zondag. Maar de Maastrichtse ouders wilden niet en de proef is teruggedraaid. “Als er weer belangstelling is, bieden we ouders langere tijden”, zegt directeur E. Landerloo. “Maar er zitten behoorlijk wat haken en ogen aan: je moet met allerlei verplichtingen in de CAO rekening houden en als kinderen op verschillende tijden komen, moet je veel kunnen schuiven met de leidsters.

“Ouders willen wel een opvang met ruimere tijden, zodat het niet erg is als ze een keertje overwerken”, zegt Leni Beckers van het Utrechtse bureau Link, dat voor grote bedrijven opvang regelt. “Blijkbaar vinden ouders het onplezierig om hun kind ergens anders te laten slapen. Dat betekent dat een nachtopvang te weinig klanten trekt om rendabel te zijn.” Alleenstaande Utrechtse ouders die als 'toezichthouder' werken kunnen de hulp inroepen van 'flexouders', die de kinderen tot twaalf jaar naar school brengen en halen, met hen eten en eventueel nog eens een afwasje doen. De initiatiefnemer ExpertEach overweegt de flexouder ook aan te bieden voor andere werkgevers. Op verschillende andere plaatsen kan de flexwerker hoogstens zijn kroost kwijt bij gastouders, waar de kinderen soms wel kunnen logeren.