Kosteloos gebruik uitkeringsgeld voor vervanging moet tegenstand in kabinet overwinnen

DEN HAAG - Minister Melkert van sociale zaken wil werknemers in staat stellen hun loopbaan maximaal zes maanden te onderbreken. Hun baan kan dan tijdelijk door een uitkeringsgerechtigde worden waargenomen. Zo kan hij uitkeringsgeld gebruiken voor loopbaanonderbreking. De Kamer heeft al meermalen aangedrongen op een wet die dat regelt.

Deze elementen zullen onderdeel vormen van de Wet op de loopbaanonderbreking, die Melkert binnenkort in de ministerraad zal brengen. De wet is een vervolg op het nog niet gepubliceerde advies van de Stichting van de arbeid.

Het kabinet onderhandelde al eerder over een Wet op de loopbaanonderbreking. Toen waren vooral de ministers Zalm (VVD) van financiën en Wijers (D66) van economische zaken tegenstanders van een model waarbij uitkeringsgeld voor dit doel wordt gebruikt.

Melkert vroeg daarop advies van de Stichting. Zijn tactiek is volledig geslaagd. De sociale partners kwamen tot een akkoord, waarbij de werkgevers zich bereid toonden hun leden aan te bevelen in de loonkostensom geld vrij te maken voor loopbaanonderbreking.

In het door Melkert, op advies van de Stichting gekozen model, kan een werknemer minimaal twee en maximaal zes maanden de loopbaan onderbreken. In die tijd krijgt hij een uitkering van rond zeshonderd gulden per maand. Zijn plek wordt dan ingenomen door een uitkeringsgerechtigde, die een aangepast salaris ontvangt. De regeling kost de overheid geen geld. Het gaat alleen om een verschuiving in de aanwending van collectieve, in dit geval door sociale premies opgebrachte, middelen.

Melkert heeft eerder al gewezen naar België waar een soortgelijke regeling al van kracht is. Hij zei toen te verwachten dat zo'n 50 000 mensen van de regeling gebruik zouden gaan maken. In dat geval gaat het om een verschuiving van maximaal dertig miljoen gulden. De berekening is echter te grof, omdat die uitgaat van werknemers die uitsluitend full-time werken. Voor het recht op loopbaanonderbreking zou een spaarsysteem kunnen worden opgezet: naarmate iemand langer bij een werkgever werkt groeit de mogelijke lengte van het verlof.

Een probleem waar Melkert, naar welingelichte bronnen melden, nog niet uit kwam, is de vraag of in de wet de redenen waarom iemand de loopbaan kan onderbreken moeten worden beperkt of niet. Al eerder was duidelijk dat de minister een beperking wilde tot het verrichten van zorgtaken voor kinderen of familieleden, dan wel het volgen van een opleiding. Sociale partners adviseren de minister geen beperkingen op te leggen. Deze lijkt nu, zo wordt benadrukt, overtuigd te zijn van hun argument dat een beperking tot een heel nieuw controlesysteem en bureaucratie zal leiden. In dat geval zou ook een lange vakantie een reden kunnen zijn de loopbaan te onderbreken.

Volgens insiders is Melkert ervan overtuigd het kabinet, met het advies van de Stichting van de arbeid in de hand, nu wel achter een wetsvoorstel te kunnen krijgen. Mocht Wijers zich blijven verzetten, dan kan hij deze onder druk zetten door er op te wijzen dat zijn eigen partij, D66, in de Kamer met andere fracties al langer aandringt op de mogelijkheid van loopbaanonderbreking.