Wat prins Bernhard 'grappig' noemt

Naschrift redactie: Het is gebruikelijk dat bij interviews met leden van het Koninklijk Huis vooraf afspraken worden gemaakt over de gespreksonderwerpen, buiten de grenzen waarvan niet getreden zal worden. Dit was ook het geval bij dit interview met prins Bernhard.

Tot mijn verbazing trof ik zonder enige verdere reactie van zijn ondervragers in deze bijna-monoloog de volgende uitspraak van Z.K.H. aan: “Iedere keer dat ik hem (Montgomery) zag, vond ik hem minder sympathiek. Het enige aardige dat ik van hem weet, is het antwoord dat hij in het Lagerhuis gaf op de vraag of er bij Market Garden sprake was geweest van verraad. Hij zei alleen: 'Nee, er was geen sprake van verraad.' Dat hij daarmee volstond vond ik grappig.”

Mijn verbazing betreft het feit dat een van prins Bernhards ondervragers, Huib Goudriaan, in zijn eigen Trouw op 14 januari 1986 een groot artikel publiceerde onder de bepaald indrukwekkende kop 'Stafofficier De Graaf nam Lindemans al vóór de Slag om Arnhem in vertrouwen'. Lindemans is ook wel bekend onder de naam 'King Kong'. De 'staf' van De Graaf was die van Z.K.H., sinds kort BNS (bevelhebber Nederlandse strijdkrachten).

Deze 'Kas' (Klaas) de Graaf, Bernhards rechterhand in de staf, “heeft,” naar Goudriaan ontleende aan een publikatie van de Arnhemse amateur-historicus drs. W.H. Tiemens, “op 7 of 8 september 1944 . . . . Lindemans volledig ingelicht over het plan Comet, . . . . waaruit zich later de grotere operatie Market Garden ontwikkelde.”

In dit verband is het van belang nu uit de mond van Z.K.H. te vernemen dat voor hem Market Garden op 10 september begon, omdat toen Montgomery hem voor het eerst over dát plan informeerde. De Prins heeft kennelijk niét verteld, dat hij op 7 september in het Brusselse Hotel Metropole, óók van Montgomery, al had vernomen van dat plan Comet, dat - ik citeer Goudriaan van 14 januari 1986 - “een offensief richting IJsselmeer in(hield), met luchtlandingen bij Arnhem.” En: “die dag, of op 8 september, kwam De Graaf in Metropole in contact met Lindemans.” Dat De Graaf 'King Kong' over Comet kon informeren, was uiteraard te danken aan loslippigheid dan wel intentie van de BNS.

Waarom hebben Goudriaan en Greven deze unieke gelegenheid niet gebruikt om van de man die al zo lang in de Arnhemse beklaagdenbank staat, nu eens precies te vernemen wat waar en niet waar is van hetgeen Trouw - met vele andere media - achtenhalf jaar geleden op grond van vrijgekomen materiaal heeft gepubliceerd? Waarom - ere wie ere toekomt! - is het temidden van een totale stilte bij de 50e verjaardag van Market Garden over het facet 'verraad' in de publiciteit, aan Z.K.H. overgelaten dat beladen woord als eerste (en vooralsnog enige) uit te spreken. En op deze (dubbelzinnige manier: 'grappig', omdat Montgomery met de ontkenning ervan 'volstond'?

Er bestaat sinds de bevrijding een zeer uitvoerige literatuur op dit punt, op basis van steeds weer nieuw ontdekte bronnen en met gelijktijdige afrekening met de leugens en misleiding die van officiële zijde steeds weer opnieuw ten beste zijn gegeven. Ook nu weer. En ook nu weer in het voetspoor van de man die in zovele serieuze publikaties als bron van het verraad is aangewezen!

Ik vertaal het woordje 'grappig' als: 'Monty wist natuurlijk beter, maar is het niet grappig dat hij met deze ontkenning volstond?!' Zoals BVD-chef Einthoven op 8 mei 1950 voor de parlementaire enquêtecommissie een tekst van de Britse Intelligence citeerde, dat “haar omtrent het verband tussen Lindemans en Arnhem niets bekend was”. Die tekst was door Einthoven zelf opgesteld . . . .

Grappig, nietwaar? Amsterdam Wim Klinkenberg#