Zuid-Afrika legt kritiek op wapendeal terzijde

De Zuid-Afrikaanse regering zet een omstreden wapenaankoop door, ondanks beschuldigingen dat hoge ANC'ers smeergelden hebben ontvangen voor de bestelling van gevechtsvliegtuigen en onderzeeboten uit Europa.

De regering heeft wel het aanvankelijke pakket van 30 miljard rand (tien miljard gulden) met een derde geschrapt. Vooral het Brits-Zweedse consortium Aerospace/Saab krijgt een flink kleinere bestelling. Het mag negen Gripen- en twaalf Hawk-gevechtsvliegtuigen leveren. Verder kopen de Zuid-Afrikanen dertig helikopters van het Italiaanse Augusta en vier patrouillevaartuigen en drie onderzeeërs van een Duits consortium.

Deze aankoopplannen leidden vorig jaar al tot veel kritiek van welzijnsorganisaties en economen, die menen dat Pretoria zich de wapens niet kan veroorloven. Bovendien zouden ze overbodig zijn omdat Zuid-Afrika nergens wordt bedreigd. Onder anderen aartsbisschop Desmond Tutu riep de regering op de miljarden te gebruiken voor huisvesting, onderwijs en gezondheidszorg. De regering wil echter het verouderde materieel vervangen, zodat Zuid-Afrika kan deelnemen aan vredesoperaties. Bovendien hebben de verkopende landen voor 110 miljard rand aan handel en investeringen in Zuid-Afrika toegezegd zodat de wapenaankoop tot minstens 65 000 nieuwe banen leidt. Critici noemen dit loze beloften.

Het dilemma van 'brood of wapens' werd vorige week extra pikant door beschuldigingen dat ANC-politici zich zouden hebben verrijkt in de onderhandelingen. Onder anderen de huidige vice-president Jacob Zuma zou in zijn vorige functie betrokken zijn geweest bij onfrisse afspraken met Europese wapenfirma's. Parlementslid Patricia de Lille van het Pan Afrikaans Congres (PAC) zei hierover een anoniem rapport te hebben ontvangen, ondertekend door 'bezorgde ANC-parlementariërs' die klaarblijkelijk zelf niet aan de bel durven trekken. Ze eiste dat de regering de wapenaankopen opschort en een onderzoek naar de smeergelden instelt. Maar de regering weigert dit zolang De Lille niet de namen noemt van de 'bezorgde' ANC'ers.