Willy Wielek

Toen ik op de podiumpagina het commentaar las van O.W. Dubois op het prominent aanwezig zijn van Mitterands maitresse en buitenechtelijke dochter bij diens begrafenis gingen mijn oren klapperen alsof er in mijn kamer windkracht zeven stond. Dubois schrijft de tolerantie toe aan 'een steeds duidelijker wordende tendens in onze westerse samenleving die een weerspiegeling is van haar algemene decadentie.'

Jonge, jonge toe maar. Ik voor mij zou, zo ik al aan die decadentie geloofde, wel betere voorbeelden te berde kunnen brengen maar goed. Ik zou alleen graag willen weten waar Dubois de wijsheid vandaan haalt dat mevrouw Mitterand van binnen en van buiten knarsetandde. Zou hij (of zij) wellicht een huisvriend zijn geweest van de Mitterandjes, ja, misschien zelfs een intimus van mevrouw Mitterand? Heeft hij haar misschien handenwringend door de salon zien ijsberen? Dan kan ik me de reactie enigszins voorstellen, alhoewel zelfs een intimus nooit echt inzicht krijgt in een huwelijk. En die huisvriend-theorie lijkt me, eerlijk gezegd, wel een beetje vergezocht.

Is Dubois een doodgewone buitenstaander, zoals wij allemaal, dan is hij zonder op of om te kijken uitgegaan van zijn eigen beperkte opvattingen over mens en maatschappij. Hij neemt zonder meer aan, dat de oude clichés (clichés zijn het altijd geweest) nog steeds gelden. Vrouwtje zit braaf en kuis thuis, man zet de bloemetjes buiten, vrouwtje moet zijn gedrag om beurten huilend en knarsetandend aanvaarden omwille van de kinderen, de status en de poen. Tutteretut. Ik kan vele andere huwelijksscenario's opstellen. Niet alleen omdat de 'times' aan het 'changen' zijn, vroeger waren de rollen ook wel eens anders verdeeld dan de toenmalige zeden het wilden.

Stel nu, om maar een voorbeeld te noemen, dat Mitterand en zijn vrouw na jarenlang te hebben gepaard seksueel geheel en al op elkaar waren uitgekeken. De grootste zonde verkeerde in duivelsplicht, om Willem Elsschot maar weer eens aan te halen. Terwijl de echtelieden elkaar toch nog steeds graag mochten, zelfs nauwe banden onderhielden. Zou mevrouw Mitterand dan niet een beetje blij zijn geweest dat hij elders soelaas vond zonder dat het huwelijk gevaar liep? Immers: als hij die tolerante maitresse niet had gevonden die de echtgenote in haar waarde liet, was hij wel een ander tegen het lijf gelopen, misschien een bitch. Je weet wel wat je hebt, maar niet wat je krijgt, nietwaar? Ik zou het zelfs niet gek vinden als de twee vrouwen een soort vriendinnen waren geworden.

Het kan ook anders zijn geweest. Ik weet het niet, net zo min als Dubois, maar het verschil is dat hij het denkt te weten. Zijn motto is dat er maar één waarheid bestaat. Zijnde de oude, valse.

Stel nu dat mevrouw Mitterand altijd al een wilde meid was en link als een looien deur. Aan één man had ze nooit genoeg, ze zocht het herhaaldelijk buiten de deur, maar ze wist het geraffineerd te verbergen. En Mitterand vond het wel naar, maar hij hield nu eenmaal van haar. Zou men het hem dan euvel mogen duiden dat hij soelaas zocht bij een ander? En zou zijn vrouw niet opgelucht zijn geweest omdat ze verlost was van schuldgevoel? Nogmaals: ik weet er niets van, ik noem alleen maar mogelijkheden die even aannemelijk zijn als die van Dubois.

Huwelijken zijn vreemde dingen en ik wil over geen een oordeel uitspreken. Met de oninvoelbaarheid van die verbintenissen werd ik deze week weer eens geconfronteerd. Ik had het contact verloren met een vriendin, die mij eens zeer na had gestaan. Met kerstmis kreeg ik een kaart en eerst wist ik niet van wie die was, want er stond een vreemde naam op. Maar de meisjesnaam en voornaam waren van haar, dus schreef ik terug. Het adres stond erop, ergens in de binnenlanden van Brabant. Ze belde me. Wat bleek? Ze was bij haar man weggelopen en met een ander getrouwd. Na vijfenveertig jaar huwelijk en het baren van vijf kinderen. En ze was nu, met haar nieuwe man, zo gelukkig als ze nooit was geweest.

Ik geloofde haar, want ze had nooit blijk gegeven van grilligheid en ik was blij voor haar. Maar de wereld tolde wel even rond. Want weliswaar was die ex-man een praatjesmaker die maar raak kletste zonder ooit tot de kern te raken, maar hij kon ook lief en vertederend zijn. Ik had altijd gedacht dat ze het gewauwel op de koop toe nam, of dat hij alleen in het gezelschap van anderen zo raasde. En de laatste tijd had ik er helemaal niet over nagedacht, want zo'n oud huwelijk neem je voor kennisgeving aan.

'Ben je nog goed met hem?,' vroeg ik.

'O nee, o nee,' zei ze en ze begon te huilen.

Ik was natuurlijk nieuwsgierig maar het lukte me niet iets uit haar te krijgen, ze zei alleen dat hij nu bij een van haar kinderen in huis was.

Tja. Misschien heeft het mens vijfenveertig jaar ellende achter de rug. Maar vijfenveertig jaar... Dan vergroei je toch met elkaar, ten goede of ten kwade? Kun je het dan verdragen dat hij zit te miezeren in zijn eentje? Want wonen bij je kinderen is ook maar niks, laten we wel wezen. Denk je dan niet aan 'The way he wears his hair, the way we danced till three?' Of heeft hij haar zo gekwetst, zonder dat een van haar vrienden het wist, dat ze de herinnering aan hem met succes de nek om heeft gedraaid? Vijf-en-veertig jaar.

En dan is er nog dat verre familielid, dat vanaf de dag van haar huwelijk, ook al meer dan vijfentwintig jaar geleden, veelvuldig vreemd is gegaan. Een beste meid, daar niet van, maar hoe ze het volhoudt... Ze vertelt haar man uitgebreid over haar avonturen en die blijft haar vereren. Dat zegt zij tenminste, uit hem valt met de beste wil van de wereld geen woord dienaangaande te trekken. Ik denk dat hij lacht als een boer die kiespijn heeft, ik heb innig medelijden met hem, maar is dat terecht? Misschien is hij wel gelukkig. Alles weten is alles begrijpen. Maar wie weet alles van twee mensen, die tafel en bed met elkaar delen? Al lijken ze nog zo loslippig, eigenlijk vertellen ze niets. Het huwelijk is en blijft een mysterie. En ik vind het al heel wat, als je zoiets bijna onmenselijk moeilijks meer dan, pak weg, vijftien jaar volhoudt. En als je aan het eind zoveel waardigheid en begrip toont als mevrouw Mitterand, dan heb je waardering verdiend. Zeker geen vernederend medelijden.