De Haagse politiek als doktersroman

“Nederland als een middelgroot ziekenhuis, de Haagse politiek als een doktersroman.” Die typering, afkomstig van een van de hoofdrolspelers in aflevering twee van de vierdelige dramaserie 'Het jaar van de opvolging', geeft feilloos aan wat de kijkers vanaf zondag bij de VPRO kunnen verwachten.

De door Jan Blokker geschreven en door Frans Weisz geregisseerde serie speelt zich af in het jaar 2010 in en om het Binnenhof. Iedereen die de gang van zaken in Nederland een beetje volgt is er langzamerhand wel van doordrongen dat de politiek geen fris bedrijf is. Onverkwikkelijke zaken zijn van alle tijden en dus zal het er over twaalf jaar in Den Haag en andere regeringscentra niet anders aan toegaan.

Afnemers van de serie zullen daarom niet snel verzuchten dat het in werkelijkheid allemaal niet zo erg kan zijn. De strijd om de macht, het elkaar een hak zetten, naar buiten toe de schone schijn ophouden en de pers met een kluitje in het riet proberen te sturen (een keurige omschrijving voor liegen) is iets dat politici schijnbaar is aangeboren. Daartussendoor zijn allerlei kleinmenselijke zaken gevlochten. Politici vrijen heel wat af, nemen het niet zo nauw met de huwelijksmoraal en het glas wordt vaak geheven. Als je de serie zo bekijkt kun je het ontluisterend noemen.

Er worden uiteraard fantasienamen gebruikt, maar een goed verstaander heeft maar een half oor en oog nodig om aan te voelen dat Frits Bolkestein model heeft gestaan voor de 72-jarige liberale premier Willem Rahusen, prachtig vertolkt door Coen Flink. Rahusen kondigt zijn naderende vertrek aan en lanceert de jonge, betrekkelijk onervaren Gijs van Dorp (Rik Launspach) als zijn opvolger. Hoe Van Dorp met kunst en vliegwerk tot boegbeeld van de Partij van de Vrijheid wordt gemaakt is een verhaal op zich. Van Dorp laat zich leven en zet daar bijna alles voor op het spel. In zijn realistische vrouw Sjoukje (Renée Soutendijk) is iets te herkennen van de apolitieke opstelling van de gewezen premiersvrouw Ria Lubbers.

Een andere laag in de serie is de toekomst van de monarchie. De koningin (Marjon Brandsma) is op jaren gekomen en denkt aan aftreden. Maar haar veertigjarige vadsige zoon (Porgy Franssen) voelt er weinig voor de verantwoordelijkheden van staatshoofd op zich te nemen. Hij pleit er bij de premier voor het koningschap in zijn belang af te schaffen, omdat hij er te dom voor zou zijn. En van al dat uiterlijk vertoon met 'Leve de koningin' roepende mensen heeft hij zijn buik vol. Enige jaren geleden kwam dat gegeven nog redelijk overeen met het beeld dat wij van Willem-Alexander hadden. Dat is de laatse tijd aardig bijgesteld. Hij schijnt zich met zijn toekomst te hebben verzoend en zich volledig in de vorstelijke entourage te schikken. De kroonprins in de serie heeft zich volledig overgegeven aan een mysterieuze vrouw met zweverige ideeën (Joke Tjalsma). De prins is daar zelf ook voor gewonnen. Hij beoefent het 'helder weten'.

Alles bij elkaar kun je de serie een veredelde soap noemen. Op het onverwachte einde hoeven de kijkers echter niet zo lang te wachten. Na vier weken wordt het scherm gevuld met een tranentrekkende slotscène, als mooiprater Gijs van Dorp constateert dat het ontbreken van eerlijkheid de ware reden is van de kloof die tussen overheid en burger is gegroeid.

Hoewel de makers benadrukken dat elke gelijkenis met de werkelijkheid op toeval berust, reageerde politiek Den Haag volgens Frans Weisz paranoïde. Er werd geen enkele medewerking gegeven. Filmen in het gebouw van de Tweede Kamer was taboe. Daarom werd de zittingszaal in een sporthal nagebouwd. Filmen in de nieuwbouw van het Amsterdamse Concertgebouw, ontworpen door dezefde architect als van het Kamergebouw, ging eveneens niet door. Op het laatste moment werden zelfs buitenopnamen op het Binnenhof tegengewerkt. Op het moment suprême werd bij de ingang van het Torentje een auto van de nachtwacht geparkeerd die filmen onmogelijk maakte. Desondanks rijdt een nep-Gouden Koets voor bij de Ridderzaal en beantwoordt het interieur waarin de koningin haar premier ontvangt volledig aan de vorstelijke ambiance in Den Haag.