De 'snelle behandeling': geen eten en drinken

Van onze correspondent BRUSSEL - “Vijf personen, onder wie de hoofdzuster en het hoofd van de afdeling, maakten uit welke kinderen moesten sterven. Het rantsoen werd verminderd, tot die kinderen helemaal niets meer kregen. Zij overleden dan binnen enkele dagen.”

In het weeshuis van Shanghai werd deze 'snelle oplossing' niet alleen toegepast op zieke kinderen. Een hazelip of hyperactiviteit kon tot hetzelfde lot leiden, om de werklast voor het verplegend personeel te verminderen, vertelt dr. Zhang Shuyun.

De 53-jarige dr. Zhang probeert deze week in Brussel de aandacht van de Europese regeringen te krijgen voor de wantoestanden in de weeshuizen van China. De mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch/Asia publiceerde zondag een schokkend rapport over het weeshuis van Shanghai. Het is grotendeels gebaseerd op verklaringen en bewijsmateriaal van Zhang. Zij werkte vijf jaar in het weeshuis en ontvluchtte China verleden jaar. Zij wil niet vertellen hoe dat in zijn werk ging. Maar ze zegt erin geslaagd te zijn enkele honderden medische dossiers mee te smokkelen van wezen die in het weeshuis zijn overleden.

Zhang vertelt dat zij de wantoestanden op het spoor kwam toen zij begin 1989, kort na haar aanstelling, een kind aantrof dat volgens haar leed aan dehydratatie, vochtgebrek. “Ik wilde hem medicijnen geven. Maar de verpleegsters zeiden: als je medicijnen geeft is dat alleen maar slecht voor jezelf. Hij werd korte tijd later verplaatst, van het raam naar de gang, waar de stervende kinderen lagen. Ik heb hem zien doodgaan.”

Volgens Zhang had het grootste deel van het personeel zich neergelegd bij die praktijken. “De misstanden waren begonnen lang voor ik kwam. De directie heeft de kinderen niet alleen verwaarloosd maar ook mishandeld. De verpleegsters dachten: als het kind wordt mishandeld, waarom zouden wij het dan verzorgen.”

De meest vergaande beschuldiging in het rapport is dat de 'snelle methode' op sommige afdelingen werd gebruikt om het kindertal gelijk te houden. Wanneer er nieuwe wezen moesten worden opgenomen, moesten er evenveel sterven. Zhang: “Die kinderen kregen geen eten en geen drinken. Vervolgens werd vastgesteld dat zij ernstig ziek waren. In hun dossier werd doorgaans ingevuld dat zij leden aan een aangeboren hersenafwijking. Zij moesten de 'bijbehorende behandeling' krijgen, dat wil zeggen helemaal geen behandeling. Omdat de kinderen huilden en schreeuwden, werden zij vastgebonden aan hun bed en kregen zij sterke kalmerende middelen.”

De directie van het weeshuis wijst alle beschuldigingen van de hand en noemt Zhang 'krankzinnig'. Een groep buitenlandse correspondenten mocht dinsdag met eigen ogen vast stellen dat het weeshuis inmiddels een modelinrichting is. Volgens Human Rights Watch ligt er buiten de stad een tweede tehuis, waar de beschreven praktijken gewoon doorgaan.

Veel gehoor lijkt Zhang nog niet te krijgen bij de Europese regeringen. Gisteren was Human Rights Watch nog druk doende voor haar een afspraak te krijgen bij de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de Europese Unie. Het verhaal van de Chinese arts heeft de media wel gegrepen; in het kleine Brusselse kantoor van Human Rights Watch is het een komen en gaan van cameraploegen en lijkt Zhangs tolk de uitputting nabij.

Zhang wordt op haar reis door Europa vergezeld door de 23-jarige Ai Ming. Ai Ming leefde twintig jaar in het weeshuis van Shanghai. Ook hij ontvluchtte eerder dit jaar China en was de maker van de foto's van uitgemergelde kinderen. Aan de 'snelle oplossing' is Ai Ming ontkomen. Hij zegt echter vaak mishandeld te zijn: “Toen ik vijf was, moesten we 's morgens om 6 uur beginnen met het schoonmaken van de afdeling. Ik werd geslagen als ik morste met water.” En Ai Ming morste vaak, doordat hij door polio gehandicapt was. Voor de zwaardere straffen werden de kinderen vastgebonden op een stoel of op hun kop in een emmer water gezet. “In het begin wilde ik het liefste dood”, zegt Ai Ming. “Later ben ik gaan denken dat het normaal was.”