Vuurwerk in Rijssen mag pas na de kerkgang

RIJSSEN - Ooit leek het in Rijssen wel oorlog bij de jaarwisseling, maar die tijd is voorbij. In de Overijsselse stad, bekend van de brede steun voor het zwaar christelijk gedachtegoed, mag vuurwerk op oudejaarsdag in het centrum pas vanaf zeven uur 's avonds. Dat is na de kerkdiensten, en voor 'tafeltjesavond'.

De Rijssense middenstand was opgelucht toen de gemeente twee jaar geleden besloot om van het centrum op oudejaarsdag een 'vuurwerkvrije zone' te maken. De jongeren van 'de poort van Twente' waren gek op explosieven. Op het platteland rond de gemeente donderden de met carbid geladen melkbussen en het centrum was de uitgelezen plaats voor het gooien van strijkers. Het winkelend publiek bewoog zich schrikkerig door de kruitdampen. 's Nachts kon het vuurwerkgeweld zelfs de politie op afstand houden.

Dierenspeciaalzaak Van Tusveld is een van de leveranciers van vuurwerk. De eigenaar, onder de oude Rijssenaren bekend als 'Fons van de Koejans', herinnert zich hoe er vroeger nieuwjaar werd gevierd. “Om twaalf uur liep het hele dorp uit naar het Schild, middenin het centrum. Prachtig. Sommigen namen hun jachtgeweer mee om in de lucht te schieten. En de jeugd ging slep'n. Dan sleepten ze alles mee wat los zat, tot hele gierkarren aan toe, en zetten het voor het stadhuis.” Maar naarmate Rijssen groeide, bleven mensen meer in hun eigen wijk en werd het Schild het ultieme 'schietterrein' van de jongeren. “Er ging toen ook wel eens een telefooncel of een vitrine kapot”, zegt Van Tusveld. “Kijk, dat is niet leuk meer.”

De tieners lijden er niet onder dat ze hun rotjes nu buiten het centrum moeten afsteken. Vooral de oudere buurten, met huizen die lijken op woonboerderijen, bieden geschikte plekken. In de nauwe gangen tussen de huizen galmen de klappen lekker lang na en onder de laaghangende dakgoten kun je een paar rotjes tegelijkertijd afsteken. Een oudere heer stopt met zijn auto om een paar tieners terecht te wijzen. Ze horen hem geduldig aan en wachten tot hij om de hoek verdwenen is. Bam!

Het is het buurtje waar ook Harm Achteresch woont, bekend als 'Harm oet Riesen'. Als komiek en columnist in het Rijssens Nieuwsblad becommentarieert hij al jaren het plaatselijke wel en wee. De pet van de Amerikaanse cavalerie, waarmee ze hem in Rijssen wel kunnen uittekenen, draagt hij zelfs in de woonkamer. “De meeste families hebben 'tafeltjesavond', de oudejaarsmaaltijd met voornamelijk vlees op het menu. Maar het slepen gebeurt niet meer en ook de carbidbussen zijn verdwenen”, zegt hij. Zijn dochter heeft al wel een paar 'Halt-klantjes' op straat gezien, minderjarigen die wegens stunts met vuurwerk tot vier uur dienstverlening zijn veroordeeld.

De uitspattingen die vroeger het centrum teisterden, waren vergeleken met excessen elders in het land nog vrij onschuldig. Toch werden de relletjes in Rijssen vanuit de omliggende dorpen, zoals Enter, Wierden, Markelo en Holten, vaak met onverholen spot gadegeslagen. Dat zat 'm in de uitzonderlijke positie die Rijssen in de wijde omgeving had, en nog steeds heeft, als eenzaam bolwerk van de 'zwarte kousen-kerk'. De Rijssenaren staan bekend als zeer streng in de leer. Ze zijn fien, in de volksmond. Des te groter is de lol in de streek als ze uit de band springen.

Maar niet heel Rijssen voldoet aan het stereotiepe beeld van de streng gelovige. In discotheek Lucky Luke komen 's middags op oudejaarsdag alle trendy tieners. Er hangt rook, er wordt bier gedronken en meisjes zitten bij hun vriendje op schoot. De twintigers komen bij elkaar in De Twee Schimmels. Alleen het geroezemoes van hun stemmen klinkt een paar tonen lager. “Straks nog naar de kerk? Nee, wij niet”, lachen twee meisjes. “Op oudejaarsdag ga je hier óf naar de kerk óf naar het café. We kunnen maar één ding tegelijk.”