Namaak zonder smaak

Als ik het wel heb begrepen, wordt ten bate van 'Dit was het nieuws' een opname van een uur gemaakt, waar dan de leukste 20 minuten uit worden gehaald voor vertoning op de tv, op vrijdagavond bij de Tros - vandaar dat in de eerste aflevering het onderwerp verzin een leuk onderschrift bij een foto was gehalveerd. Maar afgaande op wat er dan de eerste twee uitzendingen is vertoond, moet het er voor buitenstaanders nog gezellig hebben uitgezien op de terugreis van Ajax.

'Dit was het nieuws' is een poging tot een getrouwe kopie van het BBC-programma 'Have I got news for you', waar je trouwens aan het slot naadloos naar kunt overschakelen. Zo'n kopie was niet helemaal de bedoeling, er zou een zelfstandige, Nederlandse variant van komen, maar daar heb ik nog weinig van gezien. Twee panels nemen het ook hier tegen elkaar op in het zo ad rem mogelijk reageren op belegen nieuwsfeiten. De categorieën vragen zijn precies hetzelfde, het decor is hetzelfde en de opstelling van de deelnemers ook. Alleen de reacties van het panel en de presentator zijn heel anders. Dat lijkt inderdaad nauwelijks meer op 'Have I got news for you'. Weliswaar hoor je af en toe iemand uit het publiek even grinniken om een opmerking, maar dat moet wel van de zenuwen zijn. Meer aanleiding is er zelden.

Zoals in Engeland krijgen de deelnemers - Raoul Heertje en Thomas Acda zijn vaste aanvoerders van de koppels, de gasten wisselen wekelijks, deze keer waren Lenette van Dongen en Henk Westbroek de bijzitten - tevoren de opgaven te zien, zodat ze nog even wat grappigs en actueels kunnen bedenken, maar dat heeft nog geen zoden aan de dijk gezet. Er zat steeds wel een of andere boertigheid over boeren en mest in, maar dat zijn dan meteen van die zielige bakken aan de bar. Of van die grappen die je al hebt gehoord: ik ben de zoon van God niet, zei Johan Cruijff, de zoon van God heet Jordi (woensdagmiddag bij de portier).

In feite kon ik vrijdag maar één vondst ontdekken, toen het ging om het invullen van krantenkoppen. Wie zoeken in de ruimte naar een gat in de markt? Arie en Gerrit van der Valk, want dat zijn zwarte gaten. (Het bleek om Cola en Pepsi te gaan). Maar ja, dat Van der Valken-gedoe was tijdens de eerste uitzending nog net in het nieuws en tijdens de tweede al gedateerd.

Nu heeft de Nederlandse kloon van 'Have I got news for you' wèl een geweldige handicap: er bestaat hier geen behoorlijke politieke of maatschappelijke tegenstelling meer, waarmee je als satirisch bedoeld programma uit de voeten kunt. Het is hier Engeland niet. Voor satire moeten er wat te hekelen zijn, mensen en toestanden, want zo maar in het algemeen pogen wat grapjes te maken en gevat te doen, dat is Millecam en Brandsteder. Humor moet het hebben van tegenstellingen en daaruit te bakken omkeringen, die verbazen en vermaken. Er is niks voor handen als je het allemaal wel goed vindt. Dan resteert al gauw weinig meer dan wat marginale grappen die zich aandienen als flauwigheden.

Nu is zo'n programma natuurlijk een samenzwering. Er zit een redactie achter die alle opdrachten moet verzinnen, zodat uiteindelijk alleen maar in het (open) doel hoeft te worden geschoten. Dat wil zeggen, de redactie moet minstens zo inventief zijn als de panelleden. Ook op dat punt valt er nog wel wat bij te spijkeren. Zo was het raden naar de clou achter een aantal beeldfragmenten (Ajax en Kalkar waren de onderwerpen) veel te makkelijk met veel te veel kansen voor slappe en al te voor de hand liggende grapjes.

Ernstiger was het nog bij het onderdeel waar uit vier foto's moet worden gekozen welke er niet in het rijtje thuishoort. Wie hoort er niet thuis in het rijtje Berend Boudewijn, Rasti Rostelli, Jaap Jongbloed en Adriaan van Bassie? De laatste, want diens naam allitereert niet. Ik bedoel, zo'n panel moet ook wel een heel klein beetje een kans krijgen om er iets van te maken en z'n opgave is dan een wat al te trieste proeve van gebrek aan ideeën.

Van de weeromstuit ga je dan al te zeer letten op de tussenteksten van Harm Eerdens, die als voorzitter de rol van Angus Deaton moet naspelen. Om die zorgvuldig gecomponeerde, voor te lezen teksten valt al even weinig te lachen. Uitgeschreven mopjes, die ook al weinig of niets met satire te maken hebben.

Het is de eerste twee keer niet meegevallen met zo'n nagemaakt programma. Want dat blijft het zwakste punt, het is ook nog namaak. Een echte satiricus wil dat niet eens.