De takken groeien al in elkaar, maar kunnen ook weer losgemaakt

Van onze kerkredactie AMSTERDAM - 'Vervlochten takken' heet het rapport dat de gezamenlijke synode van hervormden, gereformeerden en lutheranen morgen krijgt gepresenteerd. Het komt van het projectbureau dat zich bezighoudt met het ineenschuiven van de arbeidsorganisaties van de drie Samen op Weg kerken. De gedachte achter de ietwat poëtische titel is: de drie kerkelijke organisaties hebben (nog wel) een eigen stam en wortelstelsel, maar de takken raken vervlochten.

Met andere woorden: als de triosynode instemt met het rapport, koersen de drie kerkelijke arbeidsorganisaties af op een federatief samenwerkingsverband. Dat betekent dat de arbeidsorganisatie één is, maar nog altijd bestuurd wordt door drie synodes en waarbij de drie afzonderlijke kerkordes van kracht blijven, totdat de kerken verenigd zijn.

Benoeming

Een situatie waar de afzonderlijke kerkordes gebruikt zullen worden is bijvoorbeeld de benoeming van kerkelijke hoogleraren. De voorbereiding van de benoeming van een hervormde kerkelijke hoogleraar wordt volgens het organisatieplan wel door een gezamenlijke commissie gedaan maar geschiedt nog altijd volgens de regels van de hervormde kerkorde.

Laura van Bergen-Meijers vice-voorzitter van de stuurgroep van de projectorganisatie vat de werkwijze van de federatieve arbeidsorganisatie samen: “Samenwerking binnen de grenzen van de kerkordes”.

Even leek het er tijdens de triosynode van vorig jaar oktober op dat de hele projectorganisatie opgedoekt zou worden. Het argument van de drie landelijke kerkbesturen hiervoor was dat nu de vereniging van de drie kerken onder één kerkorde op de lange baan was geschoven het ook geen zin had om de arbeidsorganisaties te fuseren. Dit uiteraard onder luid protest van de projectorganisatie zelf maar ook van vele voorstanders van het Samen op Weg proces. Zij kregen hieruit het gevoel dat het meest succesvolle en minst omstreden onderdeel van het fusieproces, het enige onderdeel waar nog beweging in zit, daarmee zou worden geschrapt.

Aanvankelijk was de constructie van het verenigingsproces van de hervormde kerk, de gereformeerde kerken en de lutherse kerk dat er eerst een gezamenlijke kerkorde moest zijn en dat dan pas één arbeidsorganisatie kon volgen.

Maar door de hevige weerstand in de hervormde gelederen tegen het Samen op Weg proces en de daardoor opgelopen vertraging van het kerkorde traject is besloten om beide trajecten los te koppelen en de projectorganisatie door te laten werken aan een federatieve arbeidsorganisatie. De drie landelijke kerkbesturen staan weer achter de projectorganisatie.

Hoe gaat de beoogde federatieve arbeidsorganisatie er nu uitzien? De verschillende organen, raden en deputaten van de drie kerken zullen worden ondergebracht in drie grote overkoepelende organen. Namelijk: 'kerkopbouw, theologie en opleiding', 'missionair en diakonaal werk, oecumenische relaties' en 'facilitaire zaken' (financiën, personeel, etcetera). Voor alle werkvelden is een nieuwe missie en visie geformuleerd. Door deze constructie zullen ook sommige taken veranderen. “Maar niet veel”, verzekert Laura van Bergen-Meijers. “Bepaalde organen krijgen misschien meer een studie-opdracht en worden minder uitvoerend. Want dat uitvoerende is de taak van de zogenaamde regionale dienstencentra, voor de directe plaatselijke dienstverlening aan SoW kerken.”

Bovenaan in de bestuurlijke organisatie staan de drie synodes, gevolgd door de kleine synode. Aan de top van de arbeidsorganisatie staat het zogenaamde managementteam, dat bestaat uit de drie algemeen secretarissen van de kerken en de drie directeuren van de drie afdelingen.

Per 1 juni wordt het projectbureau opgeheven en nemen de bestaande kerkelijke organisaties de voorbereidingen en taken over.

Interim

Voor die tijd moet een principebesluit rond zijn over de plaats van het toekomstig hoofdkwartier van de gezamenlijke hervormd-gereformeerde-lutherse kerk, zodat de samenwerkingsverbanden alvast optimaal aan de slag kunnen. Laura van Bergen-Meijers benadrukt nog eens dat de organisatie steeds aangepast moet kunnen worden aan de besluiten die de synodes nemen over de kerkorde. In dit verband wordt gesproken van 'interim-samenwerkingsverbanden'.

In het allerergste geval, zegt de vice-voorzitter van de stuurgroep terwijl ze al bedrukt kijkt bij de gedachte, moet de hele organisatie ook weer uit elkaar geschoven kunnen worden.

Theoretisch kunnen tegenstanders van Samen op Weg niets op het concept van de federatieve arbeidsorganisatie tegen hebben, meent Van Bergen-Meijers, maar ze grijpen alles aan wat ze maar kunnen om het Samen op Weg proces te blokkeren.