Deense regering stopt staking met noodwet

KOPENHAGEN - Met een noodwet heeft de Deense regering gisteren een eind gemaakt aan de staking van een half miljoen werknemers die grote delen van de samenleving al anderhalve week heeft lamgelegd. Werknemers krijgen door de wet meer vrije dagen, werkgevers worden financieel gecompenseerd en de belastingbetaler betaalt.

De Deense premier Rasmussen boog gisteren voor de almaar groter wordende druk iets te doen aan het voortslepende arbeidsconflict. De onderhandelingen tussen werkgevers en vakbonden waren dinsdag hopeloos vastgelopen en het zag er niet naar uit dat de twee partijen binnen afzienbare tijd nader tot elkaar zouden komen. “De sociale partners hebben bewezen hun verantwoordelijkheid niet aan te kunnen”, zei de sociaal-democratische premier.

De door Rasmussen voorgestelde noodwet is een compromis dat zowel werkgevers als werknemers tevreden probeert te stellen. Werknemers krijgen vanaf volgend jaar twee extra vrije dagen en mensen met thuiswonende kinderen tot 14 jaar krijgen bovendien nog drie 'zorgdagen'. Ouders kunnen hierdoor meer tijd aan hun kinderen besteden, een belangrijk punt voor veel stakers.

Zorgdagen

Het regeringsvoorstel betekent één vrije dag en twee 'zorgdagen' meer dan de werkgevers dinsdag bereid waren te geven en gaat ook meer kosten dan de concept-cao die oorspronkelijk door vakbonden en werkgevers was overeengekomen, maar die door de vakbondsleden werd afgewezen. De regering wil dit financieren door de pensioenen niet met 0,9 procent maar met 0,4 procent te laten stijgen. Werkgevers krijgen bovendien een belastingverlaging die de Deense belastingbetalers jaarlijks circa 100 miljoen gulden gaat kosten. Premier Rasmussen vond dit altijd nog beter dan de enorme verliezen die de Deense economie zou lijden door een verdergaande staking. De conservatieve oppositie steunt het voorstel van de centrum-linkse minderheidsregering op voorwaarde dat het bedrijfsleven de komende jaren geen lastingverzwaring krijgt.

Zowel vakbonden als werkgevers wijzen de regeringsingreep van de hand. “Er is inbreuk gemaakt op ons recht op vrije onderhandelingen”, zei vakbondsleider Hans Jensen. Aan de eis van een zesde vakantieweek is weliswaar niet helemaal tegemoet gekomen, maar Jensen moest toegeven dat zijn leden er door de noodwet niet bekaaid afkomen. De werkgevers vinden dat de stakers teveel hun zin hebben gekregen. In de toekomst zouden vakbondsleden gestimuleerd worden om opnieuw nee te zeggen tegen een concept-cao, zo vrezen zij.

De grote vraag is nu of de stakers de regeringsingreep zullen accepteren. “We hebben het meeste gekregen wat we wilden en dus is het terecht dat de staking is afgeblazen”, zegt een stakende loodgieter in Kopenhagen. Andere stakers reageren minder berustend en in sommige delen van het land is opgeroepen tot demonstraties. Als het Deense parlement de noodwet vandaag aanneemt, is het echter onwettig om de staking voort te zetten en kan de politie worden ingezet tegen wilde stakingen.

De oplossing van het huidige arbeidsconflict kan voor de regering nog wel een duur staartje krijgen. Door de nieuwe regeling krijgen werknemers in de privé-sector jaarlijks meer vrije dagen dan bij de overheid. Verwacht wordt dat werknemers in het omvangrijke Deense overheidsapparaat minstens zoveel vakantiedagen willen als hun collega's. Over een paar dagen beginnen de onderhandelingen tussen de betrokken bonden en de overheid.