theater

Toernee t/m 23-2, o.a. Amersfoort 20-1, Amsterdam 29-1, Groningen 30-1, Leeuwarden 16-2, Leiden 20-2, Eindhoven 23-2.

Nu geven de tragedies, die hij onder de hoede van FACT ditmaal voor het eerst in de grote zaal regisseert, daar ook wel reden toe. Alle rampspoed binnen de familie der Atriden, die aan de orde komt in 'Elektra & Orestes' - Geerlings voegde de twee gelijknamige tragedies van Euripides samen - begon immers met de schaking van de wellustige Helena, de aanleiding tot de Trojaanse oorlog. En tien jaar oorlog voeren om een vrouw deden de heren natuurlijk niet zonder de nodige liefdesavonturen, terwijl Agamemnon, broer van bedrogen echtgenoot Menelaos, eerder nog en passant een dochter offerde om een gunstige wind te krijgen.

Thuis liet Klytaimnestra zich evenmin onbetuigd en troostte zich al spoedig met Aegisthus, waarna zij hun bedgenot (en troonsbezit) vervolgens niet wensten te laten verstoren door de terugkomst van Agamemnon en hem doodden. En wie zitten er in dit soort treurige familietroebelen met de gebakken peren? De kinderen. Orestes is al als baby de deur uitgedaan en Elektra is, althans in Euripides' versie, uitgehuwelijkt aan een boer om geen troonsbedreigende prins te kunnen baren.

Geerlings heeft zonder twijfel voor Euripides gekozen omdat deze hem, meer dan Aeschylos, de gelegenheid bood down to earth te blijven. Van meet af aan laat hij ook zien dat het een theaterspel is met alle trucs vandien. De deus ex machina die bij Euripides doorgaans voor de ontknoping zorgt, in dit geval Apollo, zet hier zelfs de voorstelling in werking door het brandscherm te openen.

Daarachter is het maar een pover zooitje, letterlijk (toneelbeeld: Geerten Ten Bosch) en figuurlijk. Op een met rode kolen bezaaide belt en in het armzalige licht van een straatlantaarn bewoont Elektra met haar boer een afgedankte caravan. Ook daar is sex allesbeheersend, op z'n minst de gedachten. Orestes loopt met een voortdurende erectie rond en omdat Elektra maagd wil blijven staat er voor zijn gerief een levensgrote hobbelgeit klaar. Niet dat Elektra zo kieskeurig in de liefde zou zijn: ze laat zich later rustig door Orestes ontmaagden (met zijn vinger!) om hem over te halen tot de moord op Helena, maar ja, incest blijft in de familie en een boerenzoon baren is beneden haar stand.

De jeugdige onbekommerdheid waarmee Geerlings de stukken heeft bewerkt en geregisseerd, is bepaald niet vrij van cynisme. De wraakzucht van Elektra en Orestes - en diens vriend Pylades - wordt overduidelijk gevoed door besef van rangen en standen. Verder is hun houding allerminst koninklijk, eerder banaal. Voor en na de moord op Klytaimnestra vechten Elektra en Orestes ordinaire ruzies uit, en Elektra's gedrag is, behalve lijkschennig, welhaast schunniger dan dat van haar man. Bevredigt hij zichzelf bij de dode Klytaimnestra, nadat hij haar rok omhoog heeft geschoven, Elektra ontmant de afgeslachte Aegistheus en maakt van zijn penis een hapklare brok.

Geerlings heeft de bloedige gebeurtenissen, waarvan verslag wordt gedaan, heel plastisch uitgewerkt tot een soort van grandguignoltheater. De voorstelling straalt een aanstekelijke, onstuimige bravoure uit. Vooral bij het eerste deel heb ik daar bij tijd en wijle gefascineerd naar zitten kijken. Op den duur echter gaat het wat vervelen, omdat het geheel toch tamelijk eenduidig blijft en Geerlings geen overtuigende poging doet om het slot, de goddelijke happy end-ontknoping een eigen commentaar te verlenen.

'Elektra & Orestes' is een muziektheaterproduktie, waarvoor Arthur Sauer de muziek schreef. De musici zitten op een eigen podium op het toneel en worden soms, een beetje gekunsteld, met hun eigen naam even in de handeling betrokken. Interessanter is het op de momenten dat de muziek een klankdecor vormt of de handeling opzweept. Hilt de Vos (Elektra) is de enige van de acteurs die zich in de liederen muzikaal nog enigszins staande weet te houden. Een regisseur moet wel weten wat hij doet en van zijn spelers kan verlangen als hij muziektheater pretendeert.

Geerlings wil graag dat er gelachen wordt bij zijn voorstellingen. En 'Elektra & Orestes' is soms heel fris en geestig. Maar als een door Michel van Dousselaere gezongen lied niet te verstaan is door een van valsheid schril schrapende stem, is dat dan leuk?