Universiteit alternatief voor rijbewijstoerisme

THE BOTTOM - Geen bars of disco's die je van je studie afhouden en gegarandeerd vervoer in de auto van een van de vriendelijke eilandbewoners. Het zijn de voordelen van de universiteit op Saba, waar 150, vooral Amerikaanse studenten medicijnen studeren.

Het is nauwelijks te geloven, maar het Antilliaanse eiland met zijn circa 1 150 inwoners heeft een heuse universiteit. Alweer twee jaar lang floreert de (Amerikaanse) 'Saba University School of Medicine'. Een zegen voor het eiland, dat weinig middelen van bestaan kent, maar geen industrieën wil en kan herbergen. De universiteit is een uitstekende oplossing.

Vijf Sabanen hebben er werk gevonden, twintig Amerikaanse docenten betalen inkomstenbelasting aan het eiland, en de studenten pompen jaarlijks zeker drie miljoen gulden in de Sabaanse economie. In ruil daarvoor genieten zij van de uitbundige natuur en de rust, die hen in staat stelt regelmatig te studeren.

Saba, een vulkanische oprisping in de Caribische Zee, beslaat slechts dertien vierkante kilometer, waarvan het grootste deel uit berg en regenwoud bestaat. Alles op het eiland is klein en popperig, en die kleinschaligheid willen de Sabanen graag behouden. Daarom was het rijbewijstoerisme een prima bron van inkomsten: Nederlanders vierden vakantie op Saba, deden na enkele lessen op de rustige Sabaanse wegen zonder stoplichten rij-examen en gaven intussen geld uit. In 1993 maakte Nederland een einde aan deze makkelijke weg naar het roze papiertje, wat voor Saba een forse economische aderlating betekende.

Oude plannen voor de vestiging van een medische universiteit werden uit de kast gehaald en een paar maanden later (september 1993) was die een feit. Het idee is gebaseerd op een numerus clausus voor de studie medicijnen in de Verenigde Staten. Student Chris Y Pyo uit California vertelt dat hij samen met 3 000 anderen een van de 150 studieplaatsen aan een Californische universiteit probeerde te bemachtigen. Dat lukte niet, maar hij wilde na zijn studie farmacie toch door met medicijnen.

In zo'n geval biedt een universiteit in het Caribisch gebied uitkomst. Daar doe je de eerste twee 'leerjaren' van de studie, de zogenaamde pre-klinische jaren. Dat betekent blokken uit studieboeken, laboratoriumonderzoek, onderzoek op lijken, en af en toe aanwezig zijn bij de behandeling van een patiënt, zodat de aanstaande arts in elk geval iets weet van het omgaan met en het onderzoeken van patiënten.

Chris is niet bang dat hij straks geen werk zal vinden. “Ze zeggen altijd dat er te veel artsen zijn in Amerika, maar in bepaalde gebieden heerst juist een gebrek aan medici”. Dat beaamt de rector magnificus van de mini-universiteit, Jack Buchanan. Deze Schotse arts werkte van 1991 tot eind 1994 als huisarts op Saba en hielp de universiteit op poten zetten.

“In de Verenigde Staten hebben de universiteiten nooit voldoende studieplaatsen aangeboden, waardoor 26 procent van de artsen van een niet-Amerikaanse universiteit afkomstig is. Als je niet tot de top behoort, kom je de universiteit niet in. Een groot aantal heel goede studenten wordt voor een medische studie afgewezen”.

Op Saba doen de studenten na twee jaar blokken het eerste deel van het Amerikaanse artsexamen (US medical licensure examination), waarna ze aan de co-assistentschappen beginnen. Meestal in Amerikaanse ziekenhuizen, maar ook de ziekenhuizen van Sint Maarten en Curaçao bieden opleidingsmogelijkheden.

Veel hoger niveau

Studente Tina Small uit Texas is buitengewoon tevreden over het niveau van de opleiding op Saba. Zij heeft eerst aan een soortgelijke universiteit op het eiland Antigua gestudeerd, maar die werd geleid door 'een krankzinnige Nigeriaan'. Saba heeft volgens haar een veel hoger niveau. “Je moet hier wel heel hard werken, maar de Sabanen zijn erg aardig, en dat helpt.”

Sinds 1993 hebben twee Antillianen op Saba gestudeerd en op dit moment is er zelfs een eerstejaars Sabaan. Maar het merendeel van de studenten komt uit Amerika. Dat levert tegen de avond een typisch Amerikaans beeld op van studenten met walkmans, die zwetend de steile bergwegen op joggen.

Het meegebrachte kroost (van studenten en docenten) vormt geen enkel probleem, omdat Saba eind jaren tachtig het Engels als instructietaal op de scholen heeft ingevoerd. En de Sabanen hoeven op de arbeidsmarkt geen concurrentie te vrezen van eventueel meegekomen partners.

Op Saba geldt nu eenmaal de Antilliaanse regel, dat buitenlanders (ook Nederlanders) een werkvergunning nodig hebben. En die krijgen ze alleen, als niemand van de lokale bevolking voor een baan beschikbaar is. Een regel waar de vrouwen van de heren docenten danig de pest over in hebben.

De waarnemend gezaghebber van Saba, Linda Hassell, is vooral tevreden over de vestiging van de universiteit, omdat de bevolking er zelf van profiteert. “Op Sint Maarten bouwden de buitenlanders de hotels en verdienden het grote geld. Hier heeft een Sabaan het initiatief genomen om te investeren in de bouw van een studentenhuis. En veel eilandbewoners bouwen een appartementje bij hun huis voor de studenten”.

Maar het rijbewijstoerisme leverde veel meer op, geeft zij toe. “Iedereen profiteerde van de rij-examenhausse: hotels, restaurants, autoverhuurbedrijven, luchtvaartmaatschappij Winair en de winkels. En de overheid verdiende aan de uitgifte van rijbewijzen. Nu gaat er alleen maar geld naar de winkels en de appartementenverhuurders. Maar het blijft een prima alternatief.”

Alida Heilbron, huisvestingscoördinatrice van de universiteit, ziet ook een nadeel. Het is sinds kort, ook voor Sabanen, moeilijker geworden een goedkoop appartement of huis te vinden. “Het studentenhuis had uitkomst moeten bieden, maar we hebben veel meer studenten dan aanvankelijk verwacht.”

Bovendien is de prijs voor woonruimte omhooggeschoten sinds de studenten op het eiland zijn. Linda Hassel: “De Sabanen kijken naar de huren op Sint Maarten. Wij hebben geen prijscontrole”. Sommige eilandbewoners klagen zelfs over gestegen prijzen van levensmiddelen.

Niets dan lof

Van de studenten hoor je echter niets dan lof. Van de overheid krijgen ze alle ondersteuning. Er is een goede verstandhouding met de Sabanen. En je kunt op het kleine eiland makkelijk zonder auto. Chris: “Je hoeft maar langs de weg te gaan staan en de eerste de beste auto neemt je mee.”