'Veel verhalen Yolanda kunnen niet waar zijn'

Van een onzer verslaggvers ARNHEM - “Wat is hier in hemelsnaam aan de hand? Negentig procent van de verhalen kan niet waar zijn. Voor de resterende tien procent bestaat geen enkel objectief bewijs.” Met deze woorden vatte mr. H. Ruis zaterdagmiddag kort maar krachtig de pleidooien van de verdedigers van de zes verdachten in het hoger beroep van de Eper zedenzaak samen.

Zijn conclusie en die van zijn collega-raadslieden was even duidelijk: het is niet bewezen dat de vader, moeder en ex-echtgenoot van Yolanda schuldig zijn aan gewelddadige abortussen; evenmin is bewezen dat drie mannen uit Vaassen Yolanda op sadistische wijze hebben verkracht en dat twee van hen de kinderen van Yolanda en haar zus Evelien hebben misbruikt.

Waar procureur-generaal mr. Van Kuijck gevangenisstraffen van twee en drie jaar eiste, vroegen de advocaten van de zes vrijspraak. Precies zoals zij dat enkele maanden geleden deden toen de gewelddadige abortussen en verkrachtingen werden behandeld door de rechtbank van Zutphen. De Zutphense rechtbank legde de zes verdachten in februari gevangenisstraffen van twee tot vijf jaar op.

Hoewel de raadslieden gematigd inzetten (“de verdediging heeft veel respect voor het slachtoffer. Maar onze taak brengt met zich mee dat we harde dingen moeten zeggen”), bleek al snel dat zij bepaald geen blad voor de mond zouden nemen. Mr. Prisse, de raadsman van Yolanda's moeder, zette meteen de toon. De hele kwestie, zo zei hij, deed hem sterk denken aan de tv-spotjes waarin Rijk de Gooyer probeert de verzekering op te lichten, wordt betrapt en er vervolgens een man in beeld verschijnt die zegt: “Als u nou echt eens wat hebt...”

Als u nou echt eens wat hebt. Prisse doelde met name op de vele beschuldigingen die Yolanda in de loop der tijd heeft geuit die, volgens hem, òf niet bewezen zijn òf aantoonbaar weerlegd konden worden. Ook mr. Ruis liet weinig van haar verklaringen heel. Hij sprak over 'fantastische verhalen'. stelde dat zij 'volkomen in de war' is en dat zij 'op vele leugens is betrapt'. Hij verwees onder meer naar verklaringen van Yolanda dat een extreem sadistische timmerman uit Woensdrecht die in een Mercedes reed, betrokken zou zijn geweest bij een seksbijeenkomst. Volgens Ruis heeft Yolanda kranteberichten over deze man, die wegens verkrachting en moord op twee Belgische meisjes was gearresteerd, verwerkt in haar aangifte en verklaringen.

Dat er in de verhalen van Yolanda 'een kern van waarheid moet zitten', erkende Ruis. “Zij moet op een of andere manier beschadigd zijn geraakt.” Maar, zo stelde hij anderzijds, “wij hebben geen overtuigend bewijs. Wij weten dat het meeste wat Yolanda vertelt niet waar is.” Hij wees het hof op de verklaring die de klinisch psychologe Nel Draijer als getuige-deskundige aflegde. “Draijer heeft volstrekt helder gemaakt dat bij verklaringen van getraumatiseerde incest-slachtoffers, onder wie zij kennelijk de gezusters . . .(Yolanda en Evelien, red.) begrijpt, de waarheid nooit meer vast te stellen is.”

Scherpe kritiek hadden de verdedigers ook op de Eper politie. Die heeft zich, aldus Prisse, “volledig geïdentificeerd met Yolanda. Het team had de zaak niet in handen, maar de zaak het team”. “De politie had oogkleppen op”, stelde Ruis. Mr. Voors: “Het team is van meet af aan door Yolanda op het verkeerde been gezet. Yolanda heeft de realiteit naar haar hand gezet, het Eper team heeft de realiteit niet onder ogen gezien.” De verdediging laakte verder de verhoormethoden, het ontbreken van bandopnamen van belangrijke gesprekken tussen Yolanda en de politie, de zijns inziens geringe ervaring van het Eper team met incestzaken, de weigering om te luisteren naar critici als C. Schippers van de Centrale Recherche-informatiedienst (CRI) en de 'dubbelrol' van politieman Deelman, die Yolanda's vertrouwen won en na talloze gesprekken met haar de aangifte opstelde. “Als hulpverlener verdient hij onze complimenten. Maar waarom moest hij ook de aangifte doen?”

Wettig bewijs

De verdediging erkende wel dat er in deze zaak sprake is van wettig verkregen bewijs. Zowel Yolanda's vader, moeder als één van de verdachten uit Vaassen hebben bekentenissen afgelegd. Maar volgens de verdediging zegt dat niets over wat er nu werkelijk is gebeurd.

Yolanda's vader is, aldus de verdediging, extreem gevoelig voor autoriteiten en er immer op uit om conflicten te vermijden: hij geeft al snel dingen toe om van een vervelende situatie af te zijn. Yolanda's moeder is alles wijs te maken en ook de Vaassenaar, die vorig jaar een even uitgebreide als schokkende verklaring aflegde maar ter zitting in Zutphen alles ontkende, is zeer gevoelig voor suggestie, aldus de verdediging. “Iedere overtuiging die op dat bewijs wordt gestoeld, berust op drijfzand”, concludeerde Voors.

De raadslieden, de verdachten en mr. Van Kuijck komen vandaag voor de laatste maal aan het woord. Het gerechtshof doet waarschijnlijk over twee weken uitspraak.