theater

T/m zaterdag 3/2 in Theater Frascati. Daarna tournee t/m 12/4.

Een vader zoekt binnen zijn door intriges verwoeste familie naar een erfopvolger voor zijn machtige imperium. Het is de thematiek van het klassieke koningsdrama, maar tegenwoordig ook van menige soap of pulp comedy, zoals auteur/acteur Ko van den Bosch deze voorstelling aanduidt. Niet voor niets noemde hij haar 'Het periodiek systeem der elementen'. Het is een term uit de scheikunde, die er simpel gezegd op neerkomt, dat bepaalde kenmerken zich in de loop der tijd weer herhalen.

Dat gegeven gaat niet alleen op voor wetenschappelijke elementen, maar natuurlijk ook voor thema's en aspecten in de kunsten en bovenal in 'het echte leven'. Van den Bosch ging er verstrooiend mee aan de haal. In tegenstelling tot Shakespeare cum suis schonk hij de machthebber geen koninkrijk, maar een modern chemieconcern. Toch gaf hij diens kinderen de namen en karakters mee van Helena, Ophelia en natuurlijk van de uitverkoren zoon Hamlet (sterk als een autist neergezet door Martin Hofstra). Maar zij wonen dan wel weer in een huis met historische 'bekenden' uit een andere tijd, zoals 'Oom Adolf' en de 'leiders rechterhand' Eva.

'Het periodiek systeem der elementen' is een bonte aaneenschakeling van allusies op verleden en heden, wat leidt tot kostelijk absurde situaties, met veel spraakverwarrende dialogen en onverwachte wendingen. Maar voor wie het wil zien, is de voorstelling toch vooral een kritische en vrij sombere allegorie op de huidige maatschappij, met het chemieconcern als het stuurloze Europa, met Hamlet als weer een nieuwe leider zonder ruggegraat en met de recente gebeurtenissen in Srebrenica als het Auschwitz waarvan we zeiden dat wij het nooit meer zouden laten gebeuren.

Toen Alex d'Electrique eind jaren zeventig begon (aanvankelijk nog als Cabaret Electric Alex), maakte de groep voorstellingen met als belangrijkste kenmerk veelal absurde scènes vol fysiek en verbaal geweld. Pas in latere jaren kwam er een intrigerende inhoudelijke verdieping bij, zeker nadat de groep tussen 1990 en 1992 drie interessante toneelbewerkingen had gespeeld van Bernhard, Jelinek en Shakespeare.

Met 'Het periodiek systeem der elementen' slaat het gezelschap wederom een nieuwe weg in, ook omdat het vaste kwartet acteurs in deze produktie gezelschap kreeg van maar liefst zes gastspelers. Nu ligt de nadruk juist op dat inhoudelijke aspect, hoe vervreemdend ook, en op het sterke spel van die vijf mannen en vijf vrouwen, die zijn geplaatst in een decor met voornamelijk stalen bureauladenkasten. Het zo typerende element van de voorgaande 'Alex'-voorstellingen, de special effects met water, vuur, sperma, rook en bloed, dringen zich deze keer pas tegen het einde van de voorstelling aan ons op en doen op dat moment zelfs wat vreemdsoortig en overbodig aan. In het 'puinhooptheater' van Alex d'Electrique had ik de gebruikelijke puinhoop niet gemist. Die ontwikkeling bevalt me zeer.