Oorlogvoeren en . . .

Overste Karremans heeft met zijn opmerkingen over het 'correcte' optreden van de Serviërs en zijn loftuitingen over het militaire vernuft van generaal Mladic het thuisfront niet alleen geïrriteerd, maar vooral ook stevig in verwarring gebracht. Hoe kon deze man, die we in eerste aanleg geneigd zijn als een held binnen te halen, zich op deze manier uitlaten over mensen die inmiddels voor het oorlogstribunaal zijn gedaagd op beschuldiging van het plegen van oorlogsmisdaden?

Groter verwarring schuilt echter gaan in de loutere omstandigheid dat Karremans zich in militaire termen over de val van Srebrenica heeft uitgesproken. Daarmee drukte hij de natie op de rauwe werkelijkheid, dat we een ongehoorde nederlaag hebben geleden. We werden gedwongen een 'regeling' te accepteren waarmee de bewoners van dit stadje zelfs geen veilige aftocht/deportatie meer kon worden geboden. In één klap werd duidelijk dat de politiek van de inrichting van 'veilige havens' op een illusie was gebaseerd.

Wie in militaire termen over de ontmanteling van Srebrenica spreekt, kan slechts de tanden knarsen over de machteloosheid van de potentieel zo machtige Westerse staten. Die schijnen te denken dat misdadige generaals met behulp van een klapperpistooltje tot de orde kunnen worden geroepen. Dat een uitslaande brand met pappen en nathouden gedoofd kan worden, zelfs wanneer zich situaties aandienen waarin 'onze' blauwhelmen gedwongen worden mensonwaardige 'regelingen' te accepteren.

De vraag dient zich aan of democratische mogendheden eigenlijk wel in staat zijn tot oorlogvoeren, zolang het niet gaat om de verdediging van het eigen grondgebied, en er evenmin vitale (eigen)belangen in het geding zijn. Weliswaar is het hoogste doel van het Nederlandse buitenlandse beleid de bevordering van de internationale rechtsorde; een gedachte die wonderwel aansluit bij de gevoelens van verontwaardiging die opborrelen bij de aanschouwing van het leed op deze wereld. Nochtans lijken Westerse politici er hun nek niet voor uit te durven steken, zodra het leven van de eigen manschappen gevaar loopt.

En zo lijkt het Westen veroordeeld tot machteloosheid als het gaat om de gruwelen in voormalig Joegoslavië.

. . . vitale belangen

Toch is deze voorstelling van zaken net iets te simpel. Oorlogvoeren is niet alleen een kwestie van schieten, maar vooral ook van weten wat je doet, een doel voor ogen hebben. Dat zou betrekkelijk simpel zijn wanneer de Serviërs bijvoorbeeld Albanië zouden binnenvallen. In dat geval is het doel eenvoudig hen eruit te smijten, zoals een indrukwekkende krijgsmacht de Irakezen ook uit Koeweit heeft verjaagd.

Ingrijpen in een staat als Bosnië is aanzienlijk problematischer. Populair gezegd, je bent er niet door Karadzic een kopje kleiner te maken: hoe daarna de Serviërs en de moslims uit elkaar te houden? Nee, geschillen tussen staten beslechten, desnoods met geweld, dat gaat nog, maar binnen staten ingrijpen blijft lastig. Irak zelf hebben we verder ook ongemoeid gelaten, afgezien van een boycot en incidentele hulp aan onderdrukte Koerden.

Aansturen op een vredesregeling, een beroep doen op de redelijkheid van betrokken partijen, er 'soldaten' naar toe sturen om toe te zien op de naleving van afgesproken vredesregelingen, is het het enige wat er op zit. Maar als dat allemaal niet lukt (en de Bosnische casus laat inmiddels geen andere conclusie toe) dan staan we voor de keus een vredesregeling af te dwingen, of de zaak over te laten aan het vrije spel der krachten; een acceptatie dus van de anarchie op de Balkan, die onherroepelijk in het verlengde ligt van het voorstel van de Amerikaanse Senaat het wapenembargo tegen Bosnië op te heffen en de VN-troepen terug te trekken.

Europa zou zich voor die oplossing echter de ogen uit de kop moeten schamen. Hoogste tijd daarom dat Europa de onderlinge verdeeldheid laat varen en een gezamenlijke vuist maakt. In naam van de internationale rechtsorde, maar eveneens om onze eigen vitale belangen te dienen. Want met de acceptatie van een gangsterstaat is op termijn ook de veiligheid van Europa in het geding.