Roethof wil taboe ontwikkelingshulp doorbreken

Van onze parlementsredactie DEN HAAG - Ze geeft toe dat het een politiek lastige discussie is. Toch wil het D66-Kamerlid Guikje Roethof deze week bij het debat over de begroting voor ontwikkelingssamenwerking het oude taboe aansnijden. Roethof wil de geldkraan voor de zogeheten medefinancieringsorganisaties (MFO's) Novib, Hivos, Icco en Bilance alvast een klein beetje dichtdraaien.

Het budget dat de vier organisaties van minister Pronk krijgen voor hun particuliere hulpprojecten in de Derde Wereld groeit nu nog jaarlijks. Juist die groei moet eruit, meent Roethof. “Het gaat me niet om het pure bestaan van Novib, Hivos Icco en Bilance. Ik vind wel dat ze leniger moeten worden. Het zijn organisaties die voortkomen uit de oude zuilen. Het doet denken aan het beschermde Hilversumse omoepbestel. Ze moeten bij zichzelf te rade gaan hoe ze kunnen afslanken. Nu kan dat nog op een sociaal verantwoorde manier. Als ze op de huidige voet doorgaan moeten ze over tien jaar misschien mensen op straat zetten. Dat moeten we voorkomen.”

Toen Roethof vorige maand op een bijeenkomst van de Novib een soortgelijk voorstel deed, kreeg ze direct de wind van voren. De particuliere ontwikkelingsorganisaties beroepen zich erop, dat zij via hun eigen kanalen vaak beter de hulp bij de armste groepen krijgen dan de overheid. Ook in het huidige D66-programma uit 1994 wordt nog volop het nut ingezien van dit soort ontwikkelingsprojecten via de particuliere route. Daarin staat te lezen: “Particuliere initiatieven gericht op partners in de ontwikkelingslanden moeten kunnen rekenen op meer overheidssteun. Zij zijn bij uitstek in staat om hulp terecht te laten komen bij de mensen die deze hulp ook het meeste nodig hebben.”

“Dat betekent niet dat zij ongeremd door moeten groeien. Ik wil hun horizon in beeld brengen”, zegt het D66-Kamerlid nu.

De begroting van minister Pronk geeft de vier grote medefinancieringsorganisaties ook volgend jaar weer iets meer armslag. Van de ongeveer 6,5 miljard gulden die in volgend jaar beschikbaar is voor zuivere ontwikkelingshulp gaat 9,75 procent naar deze clubs. Dat is weer iets meer dan de 615 miljoen die dit jaar wordt uitgekeerd. Pronk belooft voor 1999 en later een uitkering van zelfs tien procent uit zijn budget voor deze MFO's.

Verschoven

Onder het paarse kabinet is al wel iets verschoven in de onderlinge verhoudingen. De christelijke organisaties Icco (protestant) en Bilance (rooms-katholiek) leverden geld in ten gunste van Novib en Hivos, die respectievelijk op neutrale en humanistische grondslag zijn gebaseerd. De achtergrond daarvan was, dat er steeds minder geld wordt besteed via de oude christelijke missie- en zendingskanalen.

Roethof wil verder gaan. Pronk blijkt steeds meer geld nodig te hebben voor noodhulp. De bodem van die pot komt in zicht, terwijl de MFO's op basis van oude afspraken mogen doorgroeien. Ze moeten een stap terug doen ten gunste van de minister. Roethof: “Die organisaties zijn nu nog wel buitengewoon nuttig. Ze moeten er echter niet vanuit gaan, dat ze dit werk tot in lengte der dagen op de oude voet kunnen blijven doen. Ontwikkelingssamenwerking is iets wat je tijdelijk doet. Ze moeten zichzelf overbodig maken. En als ze zich niet overbodig maken zijn ze niet succesvol. Er wordt wel gezegd dat de MFO's zo doeltreffend zijn bij armoedebestrijding, maar tegenwoordig zie je steeds meer regeringen in arme landen, die zelf de armoedebestrijding wel degelijk belangrijk vinden. Die moeten gewoon rechtstreeks geld krijgen van Pronk. Je moet voorkomen dat particiliere hulporganisaties daar steeds doorheen blijven lopen. Zulke regeringen moeten de kans krijgen zelf hun sociale gezicht te tonen.”

Haar voorstellen deze week om de rem op de MFO's te zetten zullen vooral door het CDA worden bestreden. De christen-democraten willen blijven koersen op de particuliere organisaties om het maatschappelijk middenveld te betrekken bij de ontwikkelingssamenwerking. Ook de PvdA zal weinig voor de D66-lijn voelen.

“Waarom het politiek zo'n lastig probleem is? Ik weet het eerlijk gezegd ook niet”, zegt Roethof. Novib, Hivos, Icco en Bilance hebben een beschermde positie. Dat ze voortkomen uit de verzuiling spreekt me als D66'er nu juist niet aan. En die politieke bescherming al helemaal niet.