Strenge veiligheidseisen gelden bij Defensie niet

Van een onzer verslaggevers AMSTERDAM - De militairen van de luchtmobiele brigade die maandag betrokken waren bij een ongeval in Zuid-Noorwegen, hadden, als zij burgers waren geweest, nooit in een open bak zonder 'rolbeugel' mogen worden vervoerd. Toch is het waarschijnlijk dat Defensie met dit vervoer van troepen geen richtlijnen heeft overtreden, volgens deskundigen omdat er op dit gebied nauwelijks richtlijnen zijn.

Twee Nederlandse militairen kwamen maandagmorgen in de buurt van Ljosland in Zuid-Noorwegen om, doordat de viertonner waarin zij zaten van de besneeuwde weg raakte, van een talud reed en op zijn kop in de lager geleden berm belandde. Vier militairen raakten zwaar gewond, anderen liepen lichte verwondingen op. De slachtoffers maakten deel uit van een eenheid van het elfde bataljon van de luchtmobiele brigade, die in Noorwegen een koudweertraining hield. Deze is inmiddels afgelast. Het ministerie van defensie is een onderzoek naar de toedracht van het ongeval begonnen en wil zo lang geen commentaar leveren op de mogelijke oorzaken van het ongeval.

Wel erkent het departement dat de Daf-viertonner geen sneeuwkettingen voerde en niet was uitgerust met een zogenaamde 'rolbeugel' die enerzijds voorkomt dat passagiers beklemd raken als hun voertuig kantelt en anderzijds de truck bij een ongeval door laat rollen tot hij weer op de wielen staat. Open civiele personenauto's moeten daar wel van voorzien zijn.

Levens sparen

Zo'n rolbeugel, die aan de achterzijde van de vrachtwagen als het ware een silhouet van de cabine vormt en bij een kanteling voorkomt dat de passagiers worden geplet door de wagen op hen, had wellicht levens kunnen sparen en verwondingen kunnen voorkomen. Op foto's en filmbeelden van de verongelukte Daf-truck blijkt het stangengeraamte dat de huif moet dragen, geheel is verwrongen en dat de militairen vervolgens het gewicht van de truck op zich hebben gekregen. Met name de passagiers achterin, het verst verwijderd van de uitstekende cabine, kregen het het zwaarst te verduren.

Volgens woordvoerder H. Briant van Daf-trucks in Eindhoven, is het technisch zeer wel mogelijk de legertrucks van een rolbeugel te voorzien. “We hebben tussen 1991 en 1996 vijfduidend trucks voor onder meer personenvervoer aan Defensie geleverd, maar in het eisenpakket stonden die beugels niet gemeld. Dan houdt het ook voor ons op.”

De Rijksdienst voor het wegverkeer, die alle vrachtwagens keurt voordat zij van een kenteken worden voorzien, zegt dat Defensie een 'grote mate van vrijheid' heeft als het gaat om technische veiligheidseisen die aan voertuigen worden gesteld. “Het leger heeft een geheel eigen kentekensysteem en laat voertuigen zelden door ons keuren. Dat gebeurt alleen als Defensie van plan is de voertuigen via Domeinen aan burgers te verkopen. En dan nog niet altijd.”

Volgens de rijksdienst is de Wet personenvervoer, waarin de veiligheid van passagiers ligt verankerd, ook niet van toepassing op Defensie. “In die wet wordt bepaald dat passagiers alleen in een bus mogen worden vervoerd, die voldoet aan specifieke eisen”, aldus een woordvoerder. Van transport van burger-passagiers in de laadbak van een vrachtwagen kan geen sprake zijn. De Arbo-wet zou zulke werkomstandigheden ook niet toelaten, maar ook die heeft geen betrekking op situaties als die in Noorwegen.

Voorzitter B. Snoep van de Algemene Federatie Militair Personeel (AFMP) zit een beetje met de nasleep van dit ongeval in zijn maag. “Voor het vervoer van militairen kun je nu eenmaal geen royal class-bussen inzetten. Maar ik denk wel dat er onderzoek moet komen naar de vraag hoe het pletten van passagiers bij een ongeval met een legertrucks kan worden voorkomen.”

Intussen wordt in Brussel overleg gevoerd over een richtlijn die autobussen veiliger moet maken. Na het ongeval in het Duitse Winterberg waar in februari 1996 7 doden vielen en 43 gewonden toen een bus op zijn kop in laagte naast de weg terecht kwam, is de roep om verplichte rolbeugels in autobussen groot.

Als de Europese richtlijn binnen twee jaar kan worden vastgesteld en deze binnen een jaar in de Nederlandse wet geïmplanteerd wordt, bestaat er het jaar 2001 een verplichting rolbeugels in autobussen aan te brengen.

Passagiers zijn zo beter beschermd bij een ongeval; passagiers in de burgermaatschappij dan.