Van de Vondervoort verspeelt steun van eigen PvdA-fractie

DEN HAAG - En weer stonden ze gisteren met harde koppen tegenover elkaar: PvdA-Kamerlid Peter van Heemst en PvdA-staatssecretaris Tonny van de Vondervoort.

Ook de derde ronde van het debat over de stadsprovincie Rotterdam bracht ze niet dichter elkaar. Integendeel.

De kritiek op Van de Vondervoort groeit in de PvdA-fractie, naarmate een debâcle over de nieuwe provincie dichterbij komt. Begin deze week lag vrede in de paarse loopgravenoorlog binnen handbereik, maar de bewindsvrouw ging er niet op in.

Met als gevolg dat PvdA en D66 aan de ene kant, en VVD en het kabinet aan de andere, gisteren net zo verdeeld met het debat verder gingen als ze er vorige week mee waren gestopt.

Robot

Sociaal-democraten in de Tweede Kamer twijfelen inmiddels hardop aan de politieke kwaliteiten van partijgenote, staatssecretaris Van de Vondervoort. Haar wordt verweten dat ze geen gevoel voor de bal heeft, zich star en formeel opstelt en slecht communiceert met haar partijgenoten op het Binnenhof. Van Heemst noemde vorige week na afloop haar optreden “robot-achtig”.

De wederzijdse irritatie spatte dan ook al snel in het rond in de vergaderzaal, toen de staatssecretaris gisteren aan het woord kwam.

“Wat mij vorige week zeer geraakt heeft, is dat u al snel zei, dat het geen zin had om verder te discussiëren. Ik heb me vanaf het begin open opgesteld, maar ik kreeg te maken met een staatssecretaris die zei: houd er maar mee op”, poneerde Van Heemst.

Keus

En ook Van de Vondervoort zette haar hakken stevig in het zand: “Er komt een moment dat argumenten niet meer aanslaan. Het kabinet heeft een keus gemaakt. Dat u het daar niet mee eens bent, is legitiem. Het kan ook wel anders, maar dan laten we de stadsprovincie los. Daar heeft het kabinet niet voor gekozen. Als we dat wel hadden gewild, hadden we dat meteen gedaan. Wij hebben ruim gelegenheid gegeven om samen verder te komen, maar op een gegeven moment houdt het op.”

De PvdA-fractie had de hulp van Van de Vondervoort de afgelopen weken hard nodig. De fractie was in het debat over Rotterdam in een politiek kwetsbare positie gekomen, nadat ze een ommezwaai maakte over het opdelen van de stad.

Aanvankelijk steunde de PvdA dat met overtuiging, na het afwijzende referendum in de havenstad kon en wilde ze het niet meer verkopen.

De VVD, nooit een hartelijke voorstander van de stadsprovincie, zette haar coalitiepartner daarmee in de tang. De liberalen eisten steun voor het voorstel van het kabinet - een stadsprovincie met een in vijven gehakt Rotterdam - en ieder morrelen zou met tegenstemmen van de VVD worden afgestraft.

Onverzettelijk

Omdat Van de Vondervoort zich uiteindelijk net zo onverzettelijk opstelt, krijgt de VVD-fractie nu alle ruimte de stadsprovincie te smoren, verwijten PvdA en D66. Als zij soepelheid vanuit het kabinet getoond, bereid was geweest haar voorstel aan te passen, had de VVD immers alleen gestaan.

Dat Van de Vondervoort zich in het debat steeds bedient van formele, bestuurlijke argumenten, baart haar partijgenoten zorgen. Zij moet de grote en omstreden gemeentelijke herindelingsoperatie in Noord Brabant nog doen, een streek waar voor de PvdA electoraal veel op het spel staat.

De vraag is al gesteld of Van de Vondervoort daarvoor wel de geschiktste persoon is. “U moet in dat soort zaken niet alleen het rechtstreekse spoor willen volgen. Soms is een omweg beter”, opperde Van Heemst.

Dat het vertrouwen in de bewindsvrouw in haar eigen fractie afkalft, wil niet zeggen dat haar politieke toekomst direct in gevaar is - al werd daar gisteren de hele dag op het Binnenhof druk over gespeculeerd. Veel hangt daarbij af van het oordeel van fractievoorzitter Wallage, die haar tijdens de formatie uit Groningen haalde.

Naast haar

Bovendien weet ze zich gesteund door haar minister, VVD'er Dijkstal. Hij verklaarde gisteren tegen Van Heemst: “De staatssecretaris gaat misschien met de trein recht over het spoor, waar een omweg beter zou zijn geweest. Maar ik zit wel naast haar in de coupé. Elke opmerking aan haar adres, geldt ook mij.”