Wie heeft vijf miljoen gestort op zijn dochters bankrekening?

Ik weet nog precies waar en wanneer ik 'The Spy who came in from the cold' heb gelezen, het boek waarmee John le Carré doorbrak: in de herfst van l963, in de namiddag, op mijn woonboot. Ik was nogal verbaasd over mijn verrukking, want ik houd niet van het spionage-genre. De volgende boeken van Le Carré stelden mij dan ook teleur, behalve 'The little Drummer Girl'. Maar ik heb altijd gevonden dat Le Carré wist waarover hij schreef. Geen wonder: van l96O tot l964 was hij als John Moore Cornwell, zijn echte naam, in diplomatieke (lees: geheime) dienst.

'The Spy who came in from the cold' werd geschreven in het heetst van de koude oorlog. Als je thrillers leest uit die jaren, raak je ontsteld door het diepe pessismisme waarmee ze doordrongen zijn: bijna iedereen was ervan overtuigd dat de Derde Wereldoorlog binnen afzienbare tijd moest komen. Die sfeer hing ook over Le Carré's boeken, want over de controverse Rusland - het vrije Westen. Maar na het vallen van de Berlijnse muur heeft hij Rusland niet losgelaten. In 'Single & Single' keert hij ernaar terug.

Wat heeft een topjurist van een Engelse investeringsbank die op een heuvel in Turkije wordt doodgeschoten te maken met een sympathieke goochelaar in Devon, die niet blij is wanneer hij ontdekt dat er vijf miljoen pond is gestort op de bankrekening van zijn dochtertje? Daar komen we gauw genoeg achter: de goochelaar is de erfgenaam van 'Tiger' Single, de bankier die de touwtjes bij 'Single & Single' in handen heeft. Hij was een gehoorzame zoon tot de machinaties van zijn vader hem te veel werden. Hij ging naar de douane om 'Single & Single' aan te klagen wegens drugs- en bloedhandel met Russen, even corrupt als de Engelse bankmanagers. Hij duikt onder maar als zijn vader plotseling verdwijnt, kruipt het bloed waar het niet gaan kan. Hij zoekt en vindt hem in het hol van de leeuw, in Georgië om precies te zijn en weet hem te redden van een zekere dood. Hè hè, eindelijk eens een Le Carré die goed afloopt.

Ik mag dan niet zoveel houden van zijn genre, ik kan wel onderkennen dat hij in dat genre een reus is en een voortreffelijk schrijver bovendien. Ook nog een uitstekend journalist. Dat bewijst hij weer in het nawoord van 'Single & Single'. ,,Terwijl ik dit schrijf is Rusland op de economische knieën gedwongen en kaalgeplukt door de hebzucht van zijn schurken en oligarchen, maar ook door de kortzichtigheid van het Westen. Slechts weinig westerse investeerders betraden het Rusland van na de koude oorlog met nog een andere drijfveer dan snel de zakken te vullen en weg te wezen voor het dak instortte. Het nieuwe Rusland heeft geen noemenswaardige grondwet, geen effectief strafrecht en niemand die het kan vertrouwen.'' Goed gebruld, leeuw!

'Single & Single' heeft een gelukkig einde, omdat de strijd op het scherp van de snede tussen vader en zoon, zo dikwijls aanwezig in zijn boeken en uit zijn eigen leven gegrepen, hier een catharsis krijgt.