Na weken geharrewar vestigt Italië hoop op onbekende 'monteur'

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - De keuze voor de tamelijk onbekende Antonio Maccanico als kabinetsformateur in Italië kwam gisteren als een verrassing. Desondanks reageerden politieke kopstukken opgetogen over deze “ervaren en uitgebalanceerde man” die de rechtse alliantie en centrum-links bij elkaar moet brengen.

Politiek hoort de zuiderling thuis bij centrum-links, als lid van de kleine Republikeinse partij, waarvoor hij tussen '92 en '94 senator was. Maccanico is een man van de laico- (leken) stroming, dat wil zeggen zonder banden met de christen-democratie of de rooms-katholieke kerk.

De 71-jarige Maccanico, tientallen jaren lid van de Kamer van Afgevaardigden en onder meer oud-minister, moet nu proberen de partijen op een lijn te krijgen voor een grondwettelijk hervormingsprogramma. In een directe televisie-toespraak zei Il Meccanico (de monteur), zoals zijn bijnaam luidt, te streven naar zo breed mogelijke steun in het parlement.

President Scalfaro toonde zich optimistisch over Maccanico's kansen de rechtse alliantie van Silvio Berlusconi en centrum-links, de 'Olijfboom-coalitie', tot elkaar te brengen. “Er is een opening gevonden, die op sommige momenten ver te zoeken leek.”

Uitweg

Het staatshoofd sloot woensdagavond een derde consultatieronde onder de politieke partijen af. Dat werd als een ultieme poging gezien een andere uitweg dan verkiezingen te vinden voor de kabinetscrisis die was ontstaan door het aftreden van premier Lamberto Dini, op 11 januari.

De diverse politieke kopstukken leken ingenomen met de keuze voor Maccanico. Massimo D'Alema, leider van de linkse PDS, noemde hem een “ervaren en uitgebalanceerd man”. Rafaelle Costa, een centrist uit het Berlusconi-kamp, prees zijn kwaliteiten als bemiddelaar. Ex-premier Berlusconi zelf zag zijn idee bevestigd dat overeenstemming over een regering mogelijk is tussen de partijen.

En zelfs Gianfranco Fini, de voorman van de postfascistische Alleanza Nazionale (AN), straalde tevredenheid uit. De bondgenoot van Berlusconi was het grootste obstakel voor een akkoord, maar deed tegenover Scalfaro water bij de wijn. Zo zag Fini af van zijn eis de premier voortaan door de kiezers aan te laten wijzen. In plaats daarvan is het nu de bedoeling de president zo te kiezen. Bovendien zou het kiesstelsel op Franse leest worden geschoeid: verkiezingen in twee rondes.

De doorbraak - voor zover daarvan sprake is - werd bereikt omdat geen van de partijleiders de verantwoordelijkheid wilde dragen voor het afspringen van een 'deal'. Afgewacht moet natuurlijk worden of Maccanico slaagt. De nieuwe man gaf toe “nog een zee van problemen” te zien, maar vertrouwt erop dat “iedereen consciëntieus meewerkt”.

De nieuwe man blaakt in elk geval van werklust. Behalve het kiesstelsel te herzien, wil hij Italië zo snel mogelijk weer lid maken van het Europese stelsel van wisselkoersen (EMS), waar het land in september '92 uitviel.

En het bedwingen van de inflatie (nu 6 procent) krijgt prioriteit. Verder wil Maccanico een vorm van federalisme uitwerken (het stokpaardje van de Lega Nord).

Zijn benoeming tot formateur leidde tot een stijging van de beurskoersen. De lire schoot eveneens omhoog, naar 1061 tegenover de Duitse mark.

De keuze voor de tamelijk onbekende Maccanico als kabinetsformateur was een verrassing. Eerder werden de ex-premiers Carlo Azeglio Ciampi en Lamberto Dini getipt voor de post. Beiden zijn nu genoemd als kandidaat-minister, de eerste voor buitenlandse zaken en Dini voor financiën. Het is overigens mogelijk dat Maccanico slechts is aangesteld als puinruimer. Ciampi of Dini (of een ander) zouden opnieuw in beeld kunnen komen voor het premierschap als er een regeringsakkoord ligt, dan wel na het mislukken van de formatiepoging.

Antonio Maccanico werd op 4 augustus 1924 geboren in Avellino, vlakbij Napels. Na de oorlog, in '47, werd hij lid van het parlement. De formateur wordt nu vooral als de juiste man op de juiste plek gezien wegens zijn ervaring als minister van grondwetszaken, van '88 tot '91. Daarvoor was hij een jaar lang president van de handelsbank Mediobanca.