Zuurmond: meer gein in theologie

Van onze kerkredactie AMSTERDAM - “Het hele theologische bedrijf kan worden gekarakteriseerd als dè grote grap. De grap, en de lach om de grap zijn de hartslag van de bijbelse verkondiging en van het dogma”. Dat stelde de 65-jarige hervormde theoloog prof.dr. R. Zuurmond, gisteren bij zijn afscheid van de Universiteit van Amsterdam.

'Theologie als entertainment', had hij als thema. En hij pleitte voor 'gein' in de theologie, een woord dat verwant is aan het Hebreeuwse woord voor genade. “Voor de theoloog die zijn vak serieus neemt, valt er volgens Zuurmond veel te lachen. Voor de goede verstaander staat de bijbel vol grappen. “Zij onderhoudt hoorder en lezer, vandaar dat ik theologie kwalificeer als entertainment.”

Hij bedoelt geen “kinderachtige verhaaltjes, moraliserende toespraakjes en populistische filosofietjes”, waarvan op kansels al genoeg te horen is; zijn gehoor hoefde bij deze degelijke geleerde niet te vrezen voor wat vlot amusement op de valreep.

Ten overvloede wees Zuurmond er op dat in de theologie niet overal om is te lachen: er zijn dingen om alleen woedend over te zijn of om over te huilen, “over misdaden tegen de mensheid valt nooit te lachen”.

Maar over “onszelf, onze theorietjes, onze 'wetenschap' en diepere inzichten, daarover moet je ook een keer kunnen lachen.” “Saaiheid in de theologie is een ernstige zonde, bijna zou ik zeggen een zonde tegen de Heilige Geest”, aldus Zuurmond.

De bijbel staat volgens Zuurmond vol humoristische verhalen. “Op de meest onverwachte momenten blijkt er iets te lachen. De teksten openen een nieuwe dimensie, daarin lijken ze op de grap. Wat we te horen kregen moeten we ook verder vertellen: daar hebt u nóg een overeenkomst tussen de grap en de bijbelse verkondiging. Ik zou dan ook een voorstander zijn van de invoering van het liturgisch lachen in de christelijke eredienst.”

Zuurmond omschreef zichzelf als een “wetenschappelijke zigeuner”, omdat hij tot ongemak van sommige vakspecialisten steeds zowel op het terrein van de systematische theologie als dat van de bijbelwetenschappen te vinden was.