Een elektronische portefeuille met elektronische muntjes

BRUSSEL - De technoloog heeft ons eerst de magneetkaart in handen gestopt. Toen de chipkaart. En het virtuele geld: cybermoney. Nu komt hij met de elektronische portefeuille. En wat blijkt daarin te zitten? Muntjes! Zij het in elektronische vorm.

Ik weet niet hoe het tegenwoordig in Nederland toegaat, maar in de Belgische supermarkt betaalt geen hond met cash. Nee, met Mister Cash, een magneetkaart. Pinnen, zeggen wij. Die magneetkaart begint plaats te maken voor de chipkaart. Die hebben we al voor de telefooncel. De chip is tegen betaling geladen met 'tikken'. Al bellend loopt hij langzaam leeg.

Dat is handig. En hij hoeft op geen enkele manier beveiligd te worden. Als je hem verliest, ben je de resterende tikken kwijt. Verder is er geen man overboord, want de bedragen zijn klein en geld kun je tenslotte ook verliezen. Maar, zegt de technoloog, het wordt vervelend als we die chip met grotere bedragen gaan laden en bijvoorbeeld met allerlei persoonlijke gegevens. Op het moment dat je die kaart in de sleuf duwt, weet je niet zeker of met de 'tikken' niet ook die persoonlijke gegevens worden uitgelezen. Je moet de sleuf vertrouwen en dat doet niemand graag.

Volledig controle heb je wel op het virtuele geld, zoals dat op Internet circuleert. Maar er gaan heel wat bits heen en weer - tussen betaler, ontvanger en vooral beider virtuele banken - voordat vaststaat dat virtueel ook echt is dat hetzelfde virtuele geld niet wordt gebruikt voor twee verschillende betalingen. Door dat gecontroleer dreigen wel al je transacties aan de grote klok te gaan hangen.

CAFE

In een Europees onderzoeksproject heeft men nu getracht om de voordelen van chipkaart en virtueel geld bijeen te brengen en beider nadelen overboord te zetten. Onder leiding van het Centrum voor Wiskunde en Informatica in Amsterdam werd Cafe ontwikkeld, een grappige afkorting van het nietszeggende Conditional Access for Europe. Cafe is de technologie die aan de basis ligt van de elektronische portefeuille.

Die portefeuille oogt als een zakjapanner waarin een chipkaart is geschoven. Net als de chipkaart kan de portefeuille met (elektronisch) geld worden gevuld. Maar die zakjapanner is een besturingseenheid die de gebruiker controle geeft. Via een infrarood signaal kan hij op afstand betalingen verrichten, desgewenst op krediet, of geld overboeken. In de toekomst zou die portefeuille naar believen met andere zaken gevuld kunnen worden, zoals een elektronisch paspoort en een elektronisch rijbewijs.

Cafe is de achterliggende technologie, die misbruik voorkomt en de privacy van de gebruiker waarborgt. Een fraai staaltje cryptografie. Het komt erop neer dat de portefeuille wordt gevuld met blanco cheques - elektronische cheques - die door de uitgevende bank met een geheime sleutel zijn gecodeerd, maar die door de ontvanger met een publieke sleutel op hun authenticiteit gecontroleerd kunnen worden. De hoeveelheid informatie die geheim moet blijven om het geld te beveiligen is daarmee tot een minimum beperkt.

ZWARTE MARKT

De cryptograaf droomt al van de volgende stap: de gebruiker zal met zijn eigen apparaat elektronische munten aanmaken, die door de bank tot elektronisch geld worden geslagen. Echt anoniem geld. Want dat is het mooie van munten: je kunt niet zien door wier handen ze allemaal gegaan zijn. Daarom is de zwarte markt zo gek op cash. Ach, zegt de cryptograaf, met mijn elektronische munten zal straks zelfs de zwarthandelaar uit de voeten kunnen.