Hoe tweelingen elkaar dwars kunnen zitten

Zelfde kleertjes, zelfde haardracht, zelfde fietsje: het lijkt gezellig om een eeneiige tweeling te zijn, maar onderhuids is er veel concurrentie. Dat begint al in de baarmoeder. De een zuigt soms al het bloed naar zich toe, waardoor de ander uitdroogt.

'Tweeling-transfusie-syndroom' wordt dat genoemd. Het treedt op bij eeneiige tweelingen die samen één placenta delen. Omdat ze via vaatjes in de placenta aan elkaar zijn gekoppeld, kan er een stroompje ontstaan van de een naar de ander. De ontvanger groeit als kool, terwijl de donor verschrompelt. Toch wordt ook de ontvanger benadeeld: hij krijgt te veel vocht binnen. Aanvankelijk kan hij dat nog uitplassen in de baarmoeder, maar uiteindelijk blijkt het een te zware last voor zijn hart. Beide foetussen dreigen dus voortijdig te sterven.

In Nederland komt het syndroom jaarlijks voor bij 100 tot 130 van de 540 eeneiige tweelingen die een placenta delen. Medici weten niet waarom het syndroom zich bij de ene zwangerschap wel ontwikkelt, en bij de andere niet. Twee natuurkundigen met verstand van hydrodynamica zijn te hulp geschoten. In het Nederlands Tijdschrift voor Natuurkunde publiceren ze deze maand een ingewikkelde formule die inzicht verschaft in de achtergrond van het syndroom.

Aan twee foetussen valt meer te rekenen dan je zou verwachten. Maar daar draaien de onderzoekers uit het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam hun hand niet voor om: ,,De vierde macht van de straal van een bloedvat in de wet van Poiseuille, voor de stromingsweerstand van de buis die beide foetale bloedsomlopen met elkaar verbindt, heeft onverwacht grote gevolgen voor het verloop van eeneiige-tweelingzwangerschappen met gedeelde placenta.'' Kortom, de grootte van het vat tussen de foetussen bepaalt of het al dan niet misgaat.

Dit 'simpele fysische beeld', zoals de natuurkundigen schrijven, zal er toe bijdragen dat artsen beter kunnen inschatten wanneer foetussen gevaar lopen. De behandeling kan dan worden aangepast. Bij ernstige voorspellingen moet het verbindende bloedvat met een laser worden dichtgeschroeid. In minder dreigende situaties is het voldoende om vruchtwater af te tappen. En soms lost het probleem zich op zonder tussenkomst van de arts.