Archimedes waterschommel benut deining van oceaan voor energiewinning

Van onze wetenschapsredactie AMSTERDAM - Een in Nederland ontwikkelde methode om energie te winnen uit de deining van de oceaan is klaar om als prototype te worden gebouwd. Het Energie onderzoekscentrum Nederland (ECN) en het bedrijf Teamwork techniek in Purmerend denken dat de vinding, de 'Archimedes waterschommel', kan concurreren met andere alternatieve energiebronnen, zoals windenergie.

De waterschommel zal niet voor de Nederlandse kust te bewonderen zijn. De golfslag van de Noordzee is er te zwak voor. Een haalbaarheidsstudie heeft aan Europese kusten in totaal duizend strekkende kilometer opgeleverd waar de oceaan golven van voldoende hoogte aanvoert en waar ook al hoogspanningsleidingen zijn om de opgewekte elektriciteit te vervoeren. Voor de kust van Portugal bijvoorbeeld brengt een gemiddelde golf voor elke meter die hij breed is honderd kilowatt energie mee. Ook Ierland, Japan en de Filippijnen zijn, als je ze op beschikbare golfenergie bekijkt, landen met een aardige extra energievoorraad.

De 'Archimedes waterschommel' komt tien meter onder de deining te liggen om die energie, die in feite opgeslagen windenergie is, om te zetten in elektriciteit. Het apparaat bestaat uit een aantal duizend ton zware holle boeien die zullen opstijgen of zinken, afhankelijk van de hoeveelheid lucht en water die erin zit. De waterschommel ontleent zijn naam aan het feit dat verschillende boeien tegen elkaar in bewegen. Ze zijn door een luchtleiding verbonden, waardoor de ene boei lucht kan verliezen, en daardoor zinken, terwijl een andere boei juist lucht erbij krijgt en stijgt. Dat alles onder regie van de golven, die boven de verschillende boeien afwisselend zorgen voor een hoge of lage waterstand en bijbehorende water- en luchtdruk.

De boeien schuiven bij dat zinken en opstijgen over een paal waarin groeven zijn aangebracht, die ervoor zorgen dat ze gaan draaien. Die draaiing wordt gebruikt om een dynamo aan te drijven.

De machine zal onder water functioneren, omdat daar de invloed van stormen gering is. Daardoor hoeft hij niet zo zwaar geconstrueerd te worden als een ontwerp dat aan de oppervlakte drijft en kan hij goedkoper werken.

Golfenergie winnen is al op vele manieren geprobeerd, maar geen enkele techniek is tot nog toe werkelijk succesrijk. ECN en Teamwork techniek hopen met steun van andere Nederlandse bedrijven en van de EU een prototype te bouwen dat een vermogen van acht megawatt kan leveren. Wereldwijd zou er er markt zijn voor zeker negentig van dergelijke centrales. Eilanden en andere gebieden aan zee die nu afhankelijk zijn van op kleine schaal met dieselgeneratoren opgewekte elektriciteit zouden een markt kunnen vormen voor kleinere waterschommels.