Bolkestein en Maij stoeien ieder met verschillende cijfers

De verwijten vliegen nu al dagen heen en weer tussen CDA-Europarlementariër Maij-Weggen en de VVD-fractieleider in de Tweede Kamer, Bolkestein. Het speelveld is de campagne voor de provinciale statenverkiezingen. De inzet is Bolkesteins berekening van het aantal asielzoekers dat Nederland toelaat.

Het probleem is echter dat de gegevens die beiden hanteren niet dezelfde zijn. Maij en Bolkestein stoeien met verschillende cijfers. De vraag wie gelijk heeft is daarom niet te beantwoorden.

“Tendentieus”, vindt Maij de cijferpresentatie van Bolkestein en ze vergeleek hem zelfs met de voorman van de Vlaams Blok, Flip Winter, de zwarte leider die vaak een loopje met de waarheid neemt. Op campagne sneert Bolkestein terug: “Maij maakt zich schuldig aan een buitengewoon insinuerend verwijt, ze heeft zichzelf daarmee gediskwalificeerd.”

Ook een andere 'CDA-Euro', Oostlander, heeft zich in de strijd geworpen. Hij schrijft in het katholieke Centraal Weekblad dat Bolkestein vreemdelingenhaat opwekt. “Uitspraken van die soort vergen in ons land helaas geen moed meer, hoogstens de moed van Janmaat”, wrijft Oostlander in.

Wat berekende de VVD-leider nu precies? In een stuk in de NRC schreef hij dat “wij in 1994 relatief drie tot tien keer zoveel asielzoekers hebben opgenomen als onze Europese partners”. Hij pikte er met 1994 een jaar uit waarin er in Nederland sprake was van een onverwacht grote toeloop. De door Bolkestein gehanteerde cijfers van de Nederlandse Immigratie- en naturalisatiedienst over 1994 zijn trouwens nog niet compleet, ze beslaan de periode tot oktober vorig jaar. Nederland staat tot oktober geboekt voor een toestroom van 44 492 asielzoekers. Kleine landen als Noorwegen (3 086), Denemarken (5 587), Oostenrijk (4 092) en België (12 063) scoren beduidend lager. Maar ook grote landen als Frankrijk (20 833) en Groot-Brittannië (26 766) kwamen in reële cijfers lager uit. Alleen Duitsland kreeg meer asielzoekers binnen, 102 968.

Bolkestein had het over de 'relatieve' opname van ons land, dus omgerekend naar inwonersaantal. Daarbij kan hij overeind houden dat Nederland zoveel meer doet. In vergelijking met Duitsland bijna drie keer zoveel, afgezet naar Frankrijk en Groot-Brittannië komt de berekening van tien keer zoveel toeloop aardig in de richting.

De cijfers die Maij-Weggen hanteert geven echter een ander beeld. Zij baseert zich op gegevens van de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR. Die beslaan méér jaren dan 1994. De CDA-politica beroept zich op het beeld in verschillende Europese landen over 1992, 1993 en 1994 tot oktober. Vanuit die hoek bezien slaat de opmerking van Bolkestein inderdaad nergens op.

Volgens het UNHCR-lijstje dat Maij kiest, staat Nederland over die drie jaren slechts op een vierde plaats als het gaat om het opnemen van asielzoekers. Gelet op de eigen bevolkingsomvang scoort Zweden dan het ruimhartigst. Duitsland volgt op de tweede plaats, Zwitserland is relatief derde. Hier is er dus geen sprake van dat Nederland eenzaam aan de top staat.

Maij laat het daar niet bij. Ook Bolkesteins gecijfer over louter 1994 blijft zij twijfelachtig vinden. Ze wijst er op dat verschillende Europese landen in de laatste maanden van 1994 te maken hebben gekregen met een nog niet officieel geregistreerde grote stroom asielzoekers. Zo kregen de Belgen nog veel Rwandezen binnen.

Verder houdt Bolkestein er volgens haar te weinig rekening mee dat Zuideuropese landen relatief veel meer illegalen uit Noord-Afrika in huis hebben, mensen die nergens in de statistieken staan vermeld. “Ik blijf vinden, dat ook over 1994 gezien het beeld veel genuanceerder is dan Bolkestein voorspiegelt. Het ging me bovendien niet alleen om cijfers, maar ook om de sfeer die hij opriep.” Rekenaars op het ministerie van justitie bestrijden de becijfering van de VVD'er op zichzelf niet, maar leggen er wel de vinger op dat hij een weinig compleet verhaal heeft gehouden over het Nederlandse asielbeleid.

Juist in het piekjaar 1994 hebben de scheidende regering Lubbers 3 en het nieuwe paarse kabinet een serie maatregelen in het leven geroepen om de stroom asielzoelers af te remmen. De Wet veilige landen is inmiddels door het parlement, net als de strengere selectie bij de eerste opvang. Nog zo'n ingreep, de Wet veilige derde landen, treedt binnenkort in werking. Dat nieuwe strengere asielbeleid nam Bolkestein niet mee in zijn betoog over 'ons ruimharige asielbeleid'. Het hanteerde beperkte cijfers over een beperkte periode. (T.L.)