Moord op Spaanse politicus tekent de herrijzenis van 'dode' terreurbeweging Eta

AMSTERDAM - De moord op de vooraanstaande socialist Fernando Mujica heeft een schokgolf veroorzaakt in politiek Madrid. De verkiezingscampagne in Spanje werd gisteren voor een dag onderbroken voor een eendrachtig protest. Dat bewijst dat de vrijwel dood gewaande terreurgroep Eta opnieuw doeltreffend heeft weten uit te halen.

De Gal-affaire - de 'vuile oorlog' van illegale doodseskaders tegen de Baskische terreurorganisatie Eta - werkt in Spanje nu naar twee kanten. Aanvankelijk was de uitwerking nog zo dat de regerende socialistische PSOE, met als ultiem doelwit premier Felipe González, onder spervuur kwam te liggen na al dan niet bewezen onthullingen over directe betrokkenheid van de overheid bij de operaties van de Grupos Antiterroristas de Liberación. Maar naar al gevreesd werd, heeft de politieke chaos en de obscuriteit die de Gal-affaire omringden de Eta voorzien van nieuw wapentuig.

Politiek wapentuig dan. De separatische terreurbeweging - een jaar geleden nog op sterven na dood - heeft dankzij de verontwaardiging in het 'eigen' Baskenland nieuw elan en verse aanhang kunnen verwerven. Bovendien heeft ze haar pijlen - naast het politionele 'repressieapparaat' - nu ook gericht op de klasse die kennelijk het meest kwetsbaar: het politieke establishment.

De moord, eergisteren, in San Sebastian op de de 61-jarige socialistische parlementariër Fernando Mujica - een goede vriend van premier González en broer van oud-minister van justitie Enrique Mujica - herinnerde een ieder er nog eens aan dat de 'vuile oorlog' mislukt was. En dat de Eta, amper vier weken voor de parlementsverkiezingen, aan een onrustbarende come back bezig was. “De Gal-affaire heeft de Eta nieuw leven ingeblazen, politiek gezien”, erkende Joaquin Almunia, de socialistische fractieleider in de Cortes, het Spaanse parlement. De nummer twee op de verkiezingslijst voor 3 maart, achter Felipe González, meent dat de aanwijzingen dat politiemensen en politici betrokken waren bij de Gal-activiteiten de Eta een sterke positie heeft gegeven.

Ook Spaanse experts op het gebied van terreurbestrijding zijn ervan overtuigd dat de Eta haar vizier heeft verlegd van de (para-)militair naar de politicus. “De dag waarop zij naar de begrafenis van een partijgenoot moeten gaan, zullen zij misschien beginnen te beseffen dat het tijd is om oplossingen te zoeken voor het Baskische probleem”, rechtvaardigde de Eta onlangs in een document haar veranderende terreurstrategie.

Precies een jaar geleden begon deze wending, met de moord op de leider van de Baskische afdeling van de conservatieve oppositiepartij Partido Popular, Gregorio Ordónez. Enkele maanden later, in april '95, slaagde de Eta er bijna in een morbide huzarenstukje uit te halen met de aanslag op de landelijke PP-leider zelve, José Maria Aznar. De grote favoriet bij de verkiezingen van 3 maart kwam er met wat schrammen en builen van af, maar de toon was gezet.

Zeker na de 'stunt' in augustus van dat jaar, toen een Eta-commando werd opgerold op het eiland Mallorca, waar het op het punt stond de daar vakantie vierende Spaanse koning Juan Carlos om het leven te brengen. Al twee maal hadden ze de koning op de korrel gekregen, maar de reden dat ze de trekker niet hadden overgehaald, zei de politie, was dat de ontsnappingsmogelijkheden niet goed geregeld waren.

Verliezen

De veranderde Eta-strategie is overigens wel uit nood geboren. De klappen die de terreurbeweging de afgelopen jaren heeft moeten incasseren - niet alleen in Spaans Baskenland, maar dankzij de goede samenwerking met de Franse autoriteiten ook aan gene zijde van de grens, in Frans Baskenland, heeft het aantal Eta-strijders danig gereduceerd.

Volgens insiders is het aantal Eta-commando's - kleine cellen met drie à vier terroristen - teruggebracht tot hooguit vijf. Eén daarvan, het commando-Dostoni, wordt verdacht van de moord op Fernando Mujica. Daardoor kan de Eta minder terreuractiviteiten ontplooien, maar zoekt ze naar doelwitten die de grootst mogelijke impact in de Spaanse samenleving teweeg kunnen brengen.

Uiteraard heeft de regering ook na de jongste aanslag te kennen gegeven dat ze geen duimbreed zal wijken in de strijd tegen het Eta-terrorisme. Maar de enorme schok die de moord op Fernando Mujica heeft veroorzaakt, toont aan dat de Eta in elk geval weer doel heeft getroffen.