Oostenrijks nieuwe premier haalt bezem door kabinet

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - De Oostenrijkers moeten wennen aan het tempo van de politieke ontwikkelingen. Er gebeurt eindelijk wat aan de bedaagde Weense Ballhausplatz, waar de kanselier kantoor houdt. Viktor Klima (49), die gisteren door president Thomas Klestil beëdigd werd tot kanselier, heeft alle ministers uit zijn eigen sociaal-democratische partij vervangen of een andere post gegeven in de coalitieregering.

Terwijl de ministers van de conservatieve coalitiepartner üVP op hun post blijven, moeten de SP & Ouml;-ers met een andere baan genoegen nemen. Klima zet de zaken op zijn kop in zijn eigen partij en wekt de indruk dat het tijdperk van Franz Vranitzky maar snel vergeten moet worden.

Onder Vranitzky ging het almaar slechter met de SP & Ouml;, groeide de FP & Ouml; en werd Haider populairder. Bij de Europese verkiezingen van oktober vorig jaar had Haiders partij nog maar 60 000 stemmen minder dan de SP & Ouml;. Klima wil daar een kentering in brengen met een andere politieke strategie. Hij sprak maandag bij de aankondiging van zijn kabinet al over een nieuwe wind die er gaat waaien. “Dit is een regeerploeg voor de toekomst die mij zal helpen hervormingen door te voeren, de ramen te openen en frisse lucht binnen te laten”, aldus Klima.

Na bijna elf jaar Vranitzky lijken de Oostenrijkse sociaal-democraten van tactiek te veranderen. Vranitzky probeerde Haider en zijn Freiheitlichen te isoleren. Hij sloot iedere coalitie met de FP & Ouml; uit en besloot daarop in een 'grote coalitie' samen te werken met de politieke tegenpool, de conservatieve Volkspartij (üVP). Deze tactiek werkte averechts. Vanuit zijn luie fauteuil kon de populist Haider met zijn kritiek op het regeringsbeleid gemakkelijk scoren. Later gaf Vranitzky toe dat hij Haider en de zijnen had onderschat.

De invloedrijke Weense sociaal-democratische burgemeester Michael Haüpl gaf in interviews al enkele aanwijzingen welke strategie de SP & Ouml; gaat volgen. Haider mag volgens Haüpl “geen paria of Robin Hood” zijn, moet serieus genomen worden en “zijn ideeën zullen ter discussie moeten staan”.

De voorzet van Haüpl aan de nieuwe voorman Klima kreeg bijval in de pers. De Kronen Zeitung (de grootste krant van Oostenrijk) noemt Haüpls voorstel “redelijk”. “Met het primitieve schervengericht (tegen Haider) heeft de SP & Ouml; sinds de jaren '80 een derde deel van zijn kiezers verloren”, schrijft het blad. “Viktor Klima wil kennelijk deze doodlopende weg niet vervolgen.”

Ook Klima sloot maandag bij de aankondiging van zijn nieuwe kabinet een coalitie met de FP & Ouml; van Haider uit, maar ziet wel iets in een samenwerking die “beperkt blijft tot kleine onderwerpen”. Met deze opmerking zette hij in feite al de eerste stap in de richting van de FP & Ouml;.

De nieuwe kanselier kreeg een goede pers in Oostenrijk. Volgens de Kurier, een andere grote krant, toont Klima dat hij kan handelen. “Viktor Klima heeft de talenten die nodig zijn voor een kanselier”, aldus het blad.

Klima heeft enkele opvallende wijzigingen doorgevoerd in zijn kabinet. Op het ministerie van financiën, de post die hijzelf verlaat, komt de penningmeester van Wenen Rudolf Edlinger. En de voormalige minister van binnenlandse zaken Caspar Einem, een lievelingetje van links Oostenrijk, werd 'gedegradeerd' naar de post van verkeer.