Paus zegt Polen vaarwel met moreel appel

SKOCZOW (AP, REUTER) - Met een krachtig pleidooi aan zijn landgenoten om goed goed te blijven noemen en kwaad kwaad, heeft paus Johannes Paulus II zoveel als zijn testament aan zijn geboortegrond gegeven. Een kwart miljoen Polen waren bij de mis die de paus opdroeg niet ver van de plaats van zijn jonge jaren.

Het eendaagse bezoek aan Skoczow en omgeving sloot een driedaagse reis af, die hem eerder naar Tsjechië bracht voor de omstreden heiligverklaring van Jan Sarkander, die in 1576 in Skoczow werd geboren. Het was de zesde keer dat de paus zijn vaderland bezocht, sinds hij in 1978 zijn bisschopszetel in Krakow moest inruilen voor die in Rome. Nu in het zuiden, het gebied dat hij van jongsafaan goed kent, wekte het bezoek de indruk van een nostalgisch afscheid van een oude man.

Er is een groot verschil tussen de paus die vijftien jaar geleden de krachtige aanzet gaf tot Solidarnosc en in feite tot de ineenstorting van het communisme in Oost-Europa en de man die moest onderstrepen dat de grote problemen er nog steeds zijn en dat de post-communistische samenleving de mensen voor nieuwe en moeilijke sociale, economische, politieke vragen plaatst. Er is ook een verschil tussen de mensen die toen de paus en de kerk als hun hoop voor een toekomst in vrijheid bejubelden en de mensen nu, voor wie kerkbezoek, seminaries en clericale bevoogding lijken te hebben afgedaan.

Entousiaste gelovigen zwaaiden de paus toe met spandoeken, waarop te lezen was: “Vergeef ons, Christus, dat wij opnieuw de communisten aan de macht hebben gebracht,” verwijzend naar het resultaat van de laatste Poolse verkiezingen. “De tijd van beproeving voor het Poolse geweten houdt nog aan,” aldus de paus. “Gelovigen merken de groeiende tendens om hen naar de marge van de samenleving te drukken; wat hun het meest heilig is wordt bespot en belachelijk gemaakt!” Hij bond hun op het hart de verworven vrijheid en tolerantie niet te laten ontaarden in morele losbandigheid. De paus memoreerde ook dat zovelen in het land nu als een ware plaag de gevolgen ondervinden van werkloosheid en armoede.

Bij een korte oecumenische dienst in de plaatselijke lutherse kerk voldeed de paus aan het verzoek van de lutheranen om over de kersverse heilige Jan Sarkander maar te zwijgen. De protestanten beschouwen hem als een toonbeeld van religieuze intolerantie wegens zijn aandeel in de Dertigjarige Oorlog en in de pogingen om met geweld het protestantisme uit Zuid-Polen en Tsjechië te vernietigen.

In Tsjechië heeft de paus namens zijn kerk aan de protestanten vergeving gevraagd voor wat zij aan geweld hebben moeten verduren en ongevraagd vergiffenis geschonken voor het leed dat omgekeerd de r.-k. gelovigen is aangedaan.